Luật Thủ đô 2024 được Quốc hội thông qua không chỉ đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế cho Hà Nội, mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới cho Thủ đô với những đột phá về tư duy lập pháp, phương thức quản trị và tổ chức thực thi pháp luật. Từ một khuôn khổ pháp lý đặc thù, Luật Thủ đô đang từng bước chuyển hóa thành động lực mạnh mẽ, tạo xung lực phát triển cho Hà Nội trong Kỷ nguyên mới.
 |
| Khu vực đường Đại lộ Thăng Long. Ảnh Phạm Hùng. |
Chủ động “mở đường” bằng cơ chế đặc thù
Một trong những điểm đột phá căn bản của Luật Thủ đô 2024 là cơ chế phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ cho chính quyền TP. Lần đầu tiên, HĐND, UBND TP và chính quyền các cấp của Thủ đô được trao thẩm quyền rõ ràng, thực chất hơn trong việc quyết định các vấn đề gắn trực tiếp với điều kiện, đặc thù phát triển của Hà Nội. Đây là bước chuyển quan trọng, tạo dư địa để chính quyền đô thị chủ động, linh hoạt hơn trong điều hành, thay vì bị bó hẹp trong các khuôn mẫu chung.
Nắm bắt “thời cơ” từ Luật, Hà Nội đã lựa chọn cách làm chủ động, không chờ đợi, không thụ động. Ngay từ những tháng đầu Luật có hiệu lực, TP đã nhanh chóng cụ thể hóa các quy định bằng hệ thống Nghị quyết đồng bộ, sát thực tiễn, coi đây là “chìa khóa” để đưa Luật vào cuộc sống. Tại Kỳ họp thứ 20 HĐND TP Hà Nội (tháng 12/2024), HĐND TP đã thông qua 6 Nghị quyết quan trọng triển khai thi hành Luật Thủ đô 2024. Các nghị quyết tập trung vào những lĩnh vực then chốt, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội và đời sống người dân như: quy định chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức; quy định thực hiện vùng phát thải thấp; quy định mức tiền phạt trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; cơ chế quản lý, hoạt động của Khu Công nghệ cao Hòa Lạc,…
Đây không chỉ là những quy định mang tính kỹ thuật pháp lý mà là các chính sách có ý nghĩa lớn về mặt động viên nguồn lực và giải quyết các vấn đề dân sinh bức xúc. Việc quy định thu nhập tăng thêm tạo động lực để đội ngũ cán bộ, công chức yên tâm công tác, dám nghĩ, dám làm. Quy định về vùng phát thải thấp thể hiện quyết tâm của TP trong bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng sống của người dân Thủ đô. Các cơ chế đặc thù cho Khu Công nghệ cao Hòa Lạc giúp tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư, từng bước hình thành cực tăng trưởng mới dựa trên khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Không dừng lại ở đó, trong suốt năm 2025, HĐND TP tiếp tục thể hiện tinh thần hành động quyết liệt. Tính đến cuối năm, khoảng 30 Nghị quyết đã được ban hành để cụ thể hóa và triển khai thi hành Luật Thủ đô, trong đó nhiều Nghị quyết quan trọng được thông qua tại các kỳ họp chuyên đề và thường kỳ, bảo đảm yêu cầu nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn chặt chẽ, đúng thẩm quyền. Giá trị cốt lõi và bền vững nhất mà Luật Thủ đô 2024 mang lại không chỉ nằm ở các cơ chế, chính sách cụ thể, mà ở sự chuyển biến căn bản về tư duy lập pháp. Luật đã thể hiện rõ sự chuyển đổi từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”, coi pháp luật không chỉ là công cụ điều chỉnh hành vi mà là đòn bẩy để dẫn dắt, thúc đẩy phát triển.
Thực tiễn triển khai cho thấy, khi được trao quyền rõ ràng, chính quyền TP và HĐND các cấp đã không né tránh trách nhiệm. Ngược lại, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm được thể hiện rõ nét. Hàng loạt Nghị quyết được ban hành trong thời gian ngắn, tập trung tháo gỡ những “nút thắt” lâu nay của Hà Nội như: môi trường, hạ tầng, thu hút nhân lực chất lượng cao, cải cách tiền lương, quản lý tài sản công, phát triển khoa học – công nghệ. Đáng chú ý, Luật Thủ đô 2024 đã tạo khuôn khổ pháp lý để Hà Nội chuyển từ bị động tuân thủ sang chủ động kiến tạo chính sách. Thay vì chờ đợi các văn bản hướng dẫn chi tiết từ T.Ư, TP đã chủ động cụ thể hóa Luật thành các Nghị quyết của HĐND, tổ chức thực hiện theo lộ trình rõ ràng, giúp chính sách nhanh chóng “đi thẳng” vào cuộc sống, hạn chế độ trễ thể chế.
Linh hoạt để thích ứng, mạnh mẽ để bứt phá
Ở tầm nhìn dài hạn, Luật Thủ đô 2024 không chỉ đơn thuần bổ sung thêm các cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội, mà quan trọng hơn, đã mở ra một phương thức làm luật mới, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, phức tạp và đầy biến động của một đô thị đặc biệt. Theo đó, pháp luật không còn được tiếp cận như một “khung cứng” mang tính ràng buộc đơn thuần, mà trở thành công cụ linh hoạt để dẫn dắt, định hướng và thúc đẩy phát triển, tạo không gian chính sách đủ rộng cho Thủ đô chủ động thích ứng trước những thay đổi của thực tiễn.
Một trong những điểm đổi mới có ý nghĩa chiến lược của Luật Thủ đô 2024 là các quy định mang tính nguyên tắc, đồng thời trao thẩm quyền rõ ràng cho HĐND TP quyết định những vấn đề cụ thể theo từng giai đoạn phát triển. Cách tiếp cận này cho phép Hà Nội không bị “đóng khung” trong những quy định cứng nhắc, mà có thể linh hoạt điều chỉnh chính sách trước những biến động nhanh chóng của kinh tế – xã hội, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ và tốc độ đô thị hóa ngày càng cao. Đây chính là điều kiện quan trọng để Hà Nội giữ được tính chủ động, kịp thời và hiệu quả trong quản trị đô thị.
Thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy, tinh thần linh hoạt đó đã nhanh chóng được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể. Một minh chứng rõ nét là việc triển khai Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án lớn, quan trọng tại Hà Nội. Nghị quyết này quy định việc chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô, đồng thời giao HĐND TP quyết định chi tiết về nội dung, chi phí, trình tự, thủ tục lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch.
Chỉ một ngày sau, HĐND TP Hà Nội đã tổ chức kỳ họp chuyên đề (Kỳ họp thứ 29) để xem xét, quyết định hàng loạt nội dung quan trọng nhằm nhanh chóng đưa chủ trương của Quốc hội vào thực tiễn. Tốc độ và cách thức triển khai này cho thấy sự chuyển biến rất rõ rệt từ tư duy “chờ hướng dẫn” sang tư duy chủ động kiến tạo chính sách trong khuôn khổ pháp luật cho phép. Thay vì thụ động đợi các văn bản chi tiết từ T.Ư, TP đã mạnh dạn cụ thể hóa ngay những nội dung được trao quyền, bảo đảm tính kịp thời và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
Cách làm này không chỉ giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa chính sách vào cuộc sống, mà còn từng bước khắc phục tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư” – một điểm nghẽn kéo dài trong hệ thống pháp luật suốt nhiều năm. Khi độ trễ thể chế được thu hẹp, các dự án lớn, quan trọng của Thủ đô có điều kiện được triển khai nhanh hơn, đồng bộ hơn, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng và phát triển bền vững.
Quan trọng hơn, sự chủ động, linh hoạt trong triển khai Luật Thủ đô 2024 còn thể hiện sự quán triệt sâu sắc phương châm hành động đã được T.Ư chỉ đạo: nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả và làm đến cùng. Đây không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là yêu cầu về trách nhiệm chính trị và chất lượng quản trị. Khi được trao quyền, chính quyền TP không né tránh, không đùn đẩy, mà thể hiện rõ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Nhân dân.
Từ góc độ tổng thể, có thể khẳng định Luật Thủ đô 2024 đã và đang đặt những viên gạch đầu tiên cho việc hình thành một mô hình quản trị đô thị hiện đại của Hà Nội. Đó là mô hình quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, phân cấp gắn chặt với kiểm soát quyền lực và pháp luật thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển. Pháp luật vừa bảo đảm kỷ cương, kỷ luật, vừa tạo không gian cho đổi mới, sáng tạo và thích ứng linh hoạt.
Trên nền tảng đó, Hà Nội không chỉ từng bước tháo gỡ được những điểm nghẽn trước mắt trong quản lý đô thị, đầu tư, quy hoạch và phát triển hạ tầng, mà còn đang xây dựng một hệ thống thể chế đủ mạnh, đủ linh hoạt để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững. Đây chính là tiền đề quan trọng để Thủ đô vươn lên xứng tầm vai trò, vị thế của trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, đầu tàu phát triển và hình mẫu về quản trị đô thị hiện đại trong Kỷ nguyên mới.
 |
Ưu tiên giao đất ở tái định cư khi cải tạo, chỉnh trang đô thị
Kỳ họp thứ 29, HĐND TP Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại … |
 |
Thu hút đầu tư đúng trọng tâm, tạo nền tảng cho Hà Nội bứt phá
Hà Nội liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về thu hút vốn nước ngoài và đang ưu tiên các ngành công nghệ … |
$(document).ready(function(){
var child = $(‘#__MB_MASTERCMS_EL_3’).children();
var childLength = child.size();
var half = Math.round(childLength/2);
child.slice(0,half).wrapAll(‘
‘);
child.slice(half).wrapAll(‘
‘);
$(‘.hna-PC_InRead’).insertAfter($(‘#divfirst’));
})
Theo phapluatxahoi.kinhtedothi.vn