Ngay sau khi trúng tuyển vào lớp 10, học sinh phải lựa chọn tổ hợp môn học để theo suốt ba năm THPT. Đây là quyết định quan trọng, liên quan trực tiếp đến việc xét tuyển đại học và định hướng nghề nghiệp sau này. Tuy nhiên, không ít học sinh vẫn chọn môn theo cảm tính, theo bạn bè hoặc chỉ dựa vào suy nghĩ “môn nào dễ học, dễ lấy điểm”.
 |
| TS Vũ Thu Hương – Chuyên gia giáo dục, chia sẻ về việc định hướng chọn tổ hợp môn và nghề nghiệp cho học sinh lớp 10. |
Theo các chuyên gia, tình trạng học sinh lựa chọn tổ hợp môn thiếu định hướng xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc giáo dục hướng nghiệp và tìm hiểu năng lực cá nhân chưa được quan tâm đúng mức từ những năm học trước.
TS Vũ Thu Hương – Chuyên gia giáo dục cho biết, trong suốt quá trình từ lớp 1 đến lớp 9, học sinh chưa được tạo đủ cơ hội để tìm hiểu về nghề nghiệp và khám phá năng lực của bản thân. Vì vậy, khi bước vào lớp 10 và phải đưa ra lựa chọn, cả học sinh lẫn phụ huynh đều dễ rơi vào trạng thái lúng túng.
Theo chuyên gia, nhiều phụ huynh có xu hướng lựa chọn cho con dựa trên kinh nghiệm hoặc sở thích của chính mình. Trong khi đó, năng lực, tính cách và sở thích của mỗi học sinh là khác nhau.
Có trường hợp cha mẹ học tốt các môn tự nhiên nên định hướng con theo tổ hợp này, nhưng học sinh lại không có hứng thú. Sau ba năm THPT, các em mới nhận ra ngành nghề mình mong muốn theo đuổi lại yêu cầu những tổ hợp môn mà bản thân không lựa chọn từ đầu. Khi đó, việc điều chỉnh định hướng có thể gặp nhiều khó khăn.
“Rõ ràng bản thân phụ huynh cũng không phải lúc nào nhận biết được con mình là người hướng nội hay hướng ngoại, thích môn gì, kém môn gì. Chính các em cũng cần thời gian để hiểu mình. Nếu đến hết lớp 12 mới nhận ra ngành nghề mong muốn có tổ hợp xét tuyển mà mình không học trong ba năm THPT thì sẽ rất đáng tiếc”, TS Vũ Thu Hương chia sẻ.
Thực tế hiện nay cho thấy, các chương trình hướng nghiệp và tư vấn tâm lý, giúp học sinh lựa chọn tổ hợp môn phù hợp với năng lực, sở thích vẫn còn hạn chế. Theo chuyên gia, học sinh cần được dành thêm thời gian để học tập, trải nghiệm và tìm hiểu bản thân trước khi đưa ra quyết định có tính dài hạn.
TS Vũ Thu Hương cho rằng có thể cân nhắc phương án để học sinh lớp 10 có thêm thời gian trải nghiệm các môn học trước khi chốt lựa chọn. Trong khoảng thời gian này, học sinh có thể tìm hiểu năng lực, sở thích và những ngành nghề phù hợp với bản thân.
Bên cạnh việc học trên lớp, phụ huynh cũng có thể tạo điều kiện để con tham gia các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, ngày hội việc làm hoặc tìm hiểu thực tế tại các cơ quan, doanh nghiệp phù hợp. Nhà trường cũng cần tăng cường liên kết với các đơn vị, tổ chức để học sinh có cơ hội tiếp xúc và hình dung rõ hơn về công việc trong tương lai.
Phụ huynh cũng lo con chọn sai từ lớp 10
Khi năm học mới đang đến gần, việc lựa chọn tổ hợp môn trở thành mối quan tâm của nhiều gia đình có con chuẩn bị bước vào lớp 10. Với không ít phụ huynh, đây cũng là lần đầu tiên họ phải cùng con đưa ra một quyết định có thể ảnh hưởng đến cả quá trình học tập và lựa chọn ngành nghề trong tương lai.
 |
| Học sinh lớp 10 chuẩn bị bước vào năm học mới, đồng thời đứng trước quyết định lựa chọn tổ hợp môn học cho ba năm THPT. |
Là phụ huynh có con chuẩn bị bước vào lớp 10, chị Mai Thị Thúy cho biết, gia đình đang khá thận trọng trong việc cùng con lựa chọn tổ hợp môn.
“Trước đây, tôi nghĩ đơn giản là con cứ chọn những môn học tốt nhất. Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi nhận ra tổ hợp môn còn liên quan đến việc xét tuyển đại học sau này. Tôi không muốn áp đặt con theo suy nghĩ của mình mà muốn cháu tự tìm hiểu ngành nghề yêu thích, sau đó gia đình mới cùng phân tích xem lựa chọn nào phù hợp”, chị Thúy chia sẻ.
Theo chị Thúy, điều khiến phụ huynh lo lắng là học sinh mới 15 tuổi nhưng đã phải đưa ra một quyết định có thể ảnh hưởng đến tương lai. Trong khi đó, nhiều em chưa thực sự hiểu mình thích gì và phù hợp với lĩnh vực nào.
“Ở tuổi này, các con vẫn còn thay đổi rất nhiều. Vì vậy, tôi mong nhà trường có thêm các buổi tư vấn hướng nghiệp thực tế, giúp học sinh hiểu rõ hơn về từng nhóm ngành, yêu cầu tuyển sinh và cơ hội việc làm. Khi có đủ thông tin, các con sẽ tự tin hơn khi lựa chọn”, chị Thúy nói.
Cũng có con chuẩn bị bước vào lớp 10, anh Mạnh Hà cho rằng phụ huynh không nên chạy theo tâm lý chọn tổ hợp “dễ lấy điểm” mà bỏ qua định hướng lâu dài.
“Điều quan trọng nhất là phải biết con mình có năng lực và hứng thú với lĩnh vực nào. Nếu chỉ chọn môn vì nghĩ dễ học, đến khi xét tuyển đại học mới phát hiện ngành mình muốn vào không sử dụng tổ hợp đó thì sẽ rất khó xử lý”, anh Hà cho biết.
Theo anh Hà, việc hướng nghiệp nên được thực hiện sớm hơn, không nên chờ đến khi học sinh chuẩn bị vào lớp 10 mới bắt đầu. Các em cần được tiếp xúc với nhiều ngành nghề, được trải nghiệm và tự đánh giá khả năng của bản thân trước khi đưa ra lựa chọn.
Từ góc độ chuyên môn, các chuyên gia cho rằng, khi phụ huynh và học sinh đã có đủ thông tin về năng lực, sở thích, ngành học và yêu cầu tuyển sinh, đó mới là thời điểm phù hợp để đưa ra quyết định cuối cùng về tổ hợp môn.
Thay vì chọn theo bạn bè, theo cảm tính hoặc chỉ ưu tiên những môn được cho là dễ đạt điểm cao, học sinh cần nhìn nhận lựa chọn tổ hợp như một bước trong quá trình định hướng nghề nghiệp cá nhân. Đây là quyết định cần sự đồng hành của gia đình, nhà trường và quan trọng nhất là sự chủ động khám phá chính mình của mỗi học sinh.
Theo baovephapluat.vn