Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Mùa báo cáo tài chính quý II/2026 đang cho thấy bức tranh tích cực hơn kỳ vọng khi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết tăng gần 25% so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, động lực tăng trưởng không còn tập trung chủ yếu ở nhóm ngân hàng mà đã dịch chuyển sang các ngành sản xuất và năng lượng, phản ánh sự lan tỏa rõ hơn của đà phục hồi kinh tế.
Đến thời điểm đầu tháng 8, mùa báo cáo tài chính quý II/2026 đã mang đến tín hiệu tích cực cho thị trường chứng khoán khi lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Không chỉ quy mô lợi nhuận cải thiện, cơ cấu đóng góp cũng có sự thay đổi đáng chú ý khi các ngành sản xuất, năng lượng và dược phẩm dần thay thế vai trò dẫn dắt vốn thuộc về nhóm tài chính trong nhiều quý trước.
Theo dữ liệu của FiinTrade cập nhật đến ngày 22/7, đã có 310 trên tổng số 1.523 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết công bố báo cáo tài chính hoặc ước tính sơ bộ, tương ứng khoảng 22,2% vốn hóa toàn thị trường. Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm này tăng 24,9% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể mức tăng 17,5% ghi nhận ở lần cập nhật trước, cho thấy xu hướng phục hồi lợi nhuận ngày càng rõ nét khi nhiều doanh nghiệp lần lượt công bố kết quả kinh doanh.
Điểm đáng chú ý nhất của mùa báo cáo năm nay nằm ở sự thay đổi của động lực tăng trưởng. Nếu trong nhiều quý gần đây, nhóm ngân hàng và tài chính gần như là “đầu tàu” của lợi nhuận thị trường thì quý II/2026, khu vực phi tài chính mới là nhân tố nổi bật. Lợi nhuận sau thuế của khối doanh nghiệp phi tài chính tăng tới 35%, gần gấp đôi mức tăng 17,6% của khối tài chính.
Tuy nhiên, bức tranh hiện tại vẫn chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ thị trường bởi nhiều doanh nghiệp có vốn hóa lớn vẫn chưa công bố báo cáo tài chính. Điều này đồng nghĩa xu hướng tăng trưởng lợi nhuận của cả năm vẫn còn có thể thay đổi khi mùa công bố bước vào giai đoạn cao điểm.
Trong nhóm tài chính, mới chỉ có 10 trong số 27 ngân hàng niêm yết công bố kết quả kinh doanh, đại diện khoảng 32,3% vốn hóa ngành. Techcombank là ngân hàng có quy mô vốn hóa lớn nhất đã công bố báo cáo, với lợi nhuận sau thuế quý II tăng 21,7% so với cùng kỳ và tăng 11,2% so với quý trước.
Ở chiều ngược lại, các ngân hàng quy mô nhỏ tiếp tục ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất cao. BVBank dẫn đầu với mức tăng tới 2.099%, tiếp theo là VietBank tăng 181,6%, VPBank tăng 77,7%, NCB tăng 61,8% và ABBank tăng 48,1%. Mặc dù quy mô lợi nhuận tuyệt đối chưa lớn, kết quả này cho thấy quá trình tái cơ cấu và cải thiện hiệu quả hoạt động tại nhiều ngân hàng đang phát huy tác dụng.
Nếu ngân hàng không còn là “ngôi sao” duy nhất, thì dầu khí đang trở thành điểm sáng lớn nhất của mùa báo cáo quý II.
Theo thống kê, lợi nhuận sau thuế của ngành dầu khí tăng tới 115,3% so với cùng kỳ. Động lực chủ yếu đến từ Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), khi biên crack spread cải thiện cùng nền lợi nhuận thấp của năm trước. Bên cạnh đó, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PVS) và Tổng công ty Cổ phần Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PVD) tiếp tục hưởng lợi từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí trong nước và khu vực duy trì sôi động. Petrolimex cũng ghi nhận lợi nhuận phục hồi mạnh với mức tăng 130,4%.
Nhóm điện đứng thứ hai về tốc độ tăng trưởng khi lợi nhuận sau thuế tăng 89,8%. Các doanh nghiệp nhiệt điện được hưởng lợi từ sản lượng huy động cao hơn trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh và nền so sánh thấp của cùng kỳ năm trước. Những doanh nghiệp như BTP, PPC, POW và NT2 đều ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực. Trong khi đó, nhóm thủy điện cũng cải thiện lợi nhuận nhờ điều kiện thủy văn thuận lợi hơn.
Ngành dược phẩm tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng ổn định. Lợi nhuận sau thuế tăng 45,4%, cao hơn đáng kể mức 17,2% của quý trước, với sự đóng góp của các doanh nghiệp lớn như DHG, DMC và PBC. Đây là nhóm ngành được đánh giá có khả năng duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu tiêu dùng ổn định và biên lợi nhuận tương đối tốt.
Dù vậy, mùa báo cáo quý II cũng phản ánh rõ sự phân hóa giữa các nhóm ngành. Ngành thủy sản ghi nhận lợi nhuận giảm 19,5% do nền so sánh cao và biên lợi nhuận xuất khẩu thu hẹp. Nhóm cảng hàng không giảm tới 46,8%, chủ yếu bởi ACV sụt giảm doanh thu tài chính khi lượng tiền gửi giảm để tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm. Trong khi đó, lợi nhuận của nhóm vật liệu xây dựng giảm 11,7%, phản ánh áp lực cạnh tranh và nhu cầu thị trường chưa phục hồi đồng đều.
Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới đặt ra yêu cầu phải tái cấu trúc mạnh mẽ kiến trúc huy động vốn của nền kinh tế. Ông cho rằng nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi khả năng huy động vốn dài hạn thông qua thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư còn chưa tương xứng với nhu cầu phát triển.
Vì vậy, chất lượng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết không chỉ phản ánh sức khỏe từng doanh nghiệp mà còn là thước đo quan trọng đối với khả năng hấp thụ dòng vốn của thị trường vốn trong dài hạn.
Từ góc độ thị trường, việc động lực lợi nhuận chuyển dịch từ ngân hàng sang các ngành sản xuất, năng lượng và dược phẩm được xem là tín hiệu tích cực. Điều này cho thấy sự phục hồi đang lan tỏa sang khu vực kinh tế thực thay vì chỉ tập trung ở lĩnh vực tài chính.
Tuy nhiên, khi mới có khoảng 22% vốn hóa thị trường công bố kết quả kinh doanh, giới phân tích cho rằng cần tiếp tục theo dõi báo cáo của các doanh nghiệp vốn hóa lớn trong thời gian tới để có bức tranh đầy đủ hơn về chất lượng tăng trưởng lợi nhuận cũng như triển vọng của thị trường chứng khoán trong nửa cuối năm 2026. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để nhà đầu tư đánh giá khả năng duy trì đà tăng của lợi nhuận doanh nghiệp và sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.