Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế thương mại điện tử, giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế

Ông Đặng Văn Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế).

Ngành Thuế hướng tới quản lý hiện đại, lấy người nộp thuế làm trung tâm

Doanh thu, số thuế đã được khấu trừ và nộp thay sẽ được tự động cập nhật vào tài khoản thuế điện tử của người nộp thuế, qua đó giảm thời gian đối chiếu, hạn chế sai sót và nâng cao tính minh bạch trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đối với hóa đơn điện tử, nhiều quy định mới cũng được ban hành theo hướng tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh trực tuyến. Hộ, cá nhân đã sử dụng loại hóa đơn điện tử phù hợp sẽ không bắt buộc chuyển sang hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Đồng thời, người nộp thuế được phép ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử hoặc tổ chức kinh tế lập hóa đơn điện tử thay theo đúng quy định và thông báo với cơ quan thuế. Việc tích hợp quy trình bán hàng, thanh toán và xuất hóa đơn ngay trên nền tảng số sẽ giúp giảm đáng kể các thao tác thủ công.

Bên cạnh đó, các nền tảng thương mại điện tử cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin về người mua, giao dịch và thời điểm hoàn thành đơn hàng để người bán lập hóa đơn chính xác.

Theo ông Thành, trong thời gian tới, ngành Thuế sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi quản lý đối với toàn bộ hoạt động kinh tế số; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI và Big Data trong phân tích dòng tiền, nhận diện rủi ro và phòng, chống gian lận thuế.

Cơ quan thuế cũng sẽ tăng cường phối hợp với các nền tảng trung gian để chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu, đồng thời nghiên cứu mở rộng cơ chế hỗ trợ khai và nộp thuế thay nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

“Ngành Thuế sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh chủ động đồng bộ thông tin đăng ký thuế, kê khai đầy đủ doanh thu, thường xuyên theo dõi tài khoản thuế điện tử và kịp thời liên hệ cơ quan thuế khi phát sinh vướng mắc”, ông Đặng Văn Thành nhấn mạnh.

Theo ông Thành, mục tiêu xuyên suốt là xây dựng môi trường kinh doanh số công bằng, minh bạch và hiện đại, tạo điều kiện để thương mại điện tử phát triển bền vững, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế.

Chuyên gia kiến nghị tiếp tục giảm chi phí tuân thủ cho người kinh doanh

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế theo hướng vừa bảo đảm chống thất thu ngân sách, vừa tạo thuận lợi cho người nộp thuế và phù hợp với đặc thù của nền kinh tế số.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam.

Theo bà Cúc, Nghị định số 181/2025/NĐ-CP và Nghị định số 68/2026/NĐ-CP đã tạo bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Điểm nổi bật là quy định rõ trách nhiệm của tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử và các nền tảng có chức năng thanh toán trong việc khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh phát sinh giao dịch trên nền tảng.

Đối với các nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc thanh toán, người kinh doanh vẫn phải chủ động kê khai, nộp thuế theo quy định.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, doanh thu từ hoạt động thương mại điện tử của doanh nghiệp cũng phải được tổng hợp để kê khai, nộp thuế và quyết toán như các hoạt động kinh doanh khác. Trường hợp doanh nghiệp mua dịch vụ của nhà cung cấp nước ngoài chưa đăng ký thuế tại Việt Nam cũng phải thực hiện nghĩa vụ khấu trừ và nộp thay theo quy định.

Bên cạnh đó, bà Cúc lưu ý các hộ, cá nhân kinh doanh cần chủ động kê khai đầy đủ doanh thu, tách bạch doanh thu theo từng loại hoạt động để áp dụng đúng chính sách thuế; đồng thời thực hiện đúng quy định về hóa đơn điện tử.

Từ thực tiễn triển khai, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng quy định về hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử vẫn còn một số bất cập.

Mặc dù nhiều sàn đã thực hiện khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế, nhưng phần lớn chưa thực hiện nhận ủy nhiệm lập hóa đơn. Vì vậy, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn phải lập hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng, trong khi đa số giao dịch là bán lẻ, người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn và nghĩa vụ thuế thực tế đã được sàn thực hiện.

Điều này khiến người bán phát sinh thêm chi phí mua hóa đơn điện tử, mất nhiều thời gian thao tác và làm tăng chi phí tuân thủ.

Từ những vướng mắc trên, bà Nguyễn Thị Cúc kiến nghị cơ quan thuế tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện quy định theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát được doanh thu và dòng tiền.

“Chỉ nên yêu cầu lập hóa đơn đối với các trường hợp người mua có nhu cầu sử dụng hóa đơn để hạch toán chi phí, chứng minh nguồn gốc hàng hóa hoặc đối với những hàng hóa phải đăng ký quyền sở hữu. Đối với các giao dịch mà người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn, hộ, cá nhân kinh doanh không cần lập hóa đơn riêng để lưu giữ”, bà Nguyễn Thị Cúc đề xuất.

Theo Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, giải pháp này sẽ giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian cho người kinh doanh, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý thuế thông qua dữ liệu giao dịch và cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay của các nền tảng thương mại điện tử.