Buông lỏng quản lý, gần 2.100 ha đất lâm nghiệp bị lấn chiếm

Gần 2.100 ha đất lâm nghiệp bị lấn chiếm!

Một trong những sai phạm lớn nhất được kết luận thanh tra chỉ ra, là việc Công ty LNTH buông lỏng công tác quản lý đất lâm nghiệp được giao trong thời gian dài, dẫn đến việc bị người dân lấn chiếm khoảng 2.098 ha.

Để khắc phục, Công ty đã triển khai đề án phát triển rừng bằng phương pháp trồng xen cây lâm nghiệp trên diện tích bị lấn chiếm. Tuy nhiên, qua kiểm tra, cơ quan thanh tra đánh giá việc tổ chức thực hiện chỉ mang tính hình thức.

Các bản cam kết ký với hộ dân không quy định cụ thể thời hạn khép tán, cũng như trách nhiệm thực hiện của các bên, trong khi cũng thiếu sự theo dõi, kiểm tra và giám sát thường xuyên.

Tính đến tháng 4/2026, chưa có diện tích trồng xen nào đạt hiệu quả, hoàn toàn không đáp ứng mục tiêu khôi phục rừng và nâng cao hiệu quả sử dụng đất lâm nghiệp.

Ngoài ra, thanh tra còn phát hiện 2 trường hợp lấn chiếm đất lâm nghiệp với diện tích 1,98 ha nhưng Công ty không lập hồ sơ xử lý theo quy định.

Trong khi đó, việc rà soát, tham mưu điều chỉnh đưa ra ngoài quy hoạch lâm nghiệp đối với diện tích 95 ha (theo Quyết định số 895/QĐ-TTg ngày 24/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ) để dự kiến bố trí quỹ đất tái định canh cho dự án cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương không phù hợp với thực tiễn. Trên thực tế toàn bộ diện tích đất này đã trồng rừng hoặc giao khoán cho các hộ dân để trồng rừng (một số vị trí có địa hình đồi núi dốc, đất cằn cỗi, nhiều đá phong hóa…), dẫn đến hiện nay không thể triển khai.

Đối với đất phi nông nghiệp, Công ty sử dụng 0,827 ha sai mục đích so với Giất chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp và hợp đồng cho thuê đất, không chấp hành đúng quy định của Luật Đất đai.

Diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm những năm gần đây lên tới gần 2.100ha. Ảnh minh họa.

Quá trình thanh tra cũng xác định, Công ty chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai theo nội dung UBND tỉnh Lâm Đồng giao tại Quyết định số 2405/QĐ-UBND, ngày 27/9/2021; đồng thời chưa lập phương án sử dụng đất và thực hiện thủ tục thuê đất theo nội dung được UBND tỉnh giao tại Quyết định số 1807/QĐ-UBND, ngày 11/8/2017 và Quyết định số 1550/QĐ-UBND ngày 3/10/2025.

Đến thời điểm thanh tra, Công ty chưa thực hiện thủ tục đăng ký đất đai đối với 1,26 ha đất phi nông nghiệp đang quản lý, sử dụng, chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm đăng ký đất đai để được xem xét cấp giấy chứng nhận theo quy định của Luật Đất đai.

Sai phạm trong giao khoán đất lâm nghiệp, liên doanh- liên kết

Kết luận thanh tra chỉ rõ, công tác giao khoán đất lâm nghiệp để trồng rừng tại Công ty LNTH còn nhiều tồn tại, sai phạm và kéo dài nhiều năm khó khắc phục, trong đó Công ty không thành lập Hội đồng tư vấn giao khoán để xem xét và đề nghị các trường hợp được nhận khoán; không niêm yết công khai danh sách các trường hợp được giao khoán…; ký 2 hợp đồng không đúng đối tượng.

Công ty không thực hiện rà soát để xử lý theo quy định tại Nghị định số 135/2005/NĐ-CP đối với 4 hợp đồng đã chuyển công tác, nghỉ hưu; ký 8 hợp đồng giao khoán đất lâm nghiệp trái với phương án đã được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Sở NN-PTNT, nay là Sở Nông nghiệp – môi trường) phê duyệt; có 43,7 ha/4 hợp đồng đã ký để trồng rừng nhưng không có phương án được phê duyệt, trái với quy định tại Thông tư số 102/2006/TT-BNN.

Sau khi Nghị định số 168/2016/NĐ-CP có hiệu lực, Công ty đã tiến hành ký lại 6 hợp đồng vượt quá 15 ha, chưa điều chỉnh thời gian khoán 1 hợp đồng, có 27,40 ha/2 hợp đồng Công ty đã ký chuyển tiếp nhưng không rà soát lại đối tượng; 1 trường hợp quá tuổi lao động; ký chuyển tiếp hợp đồng nhưng không có hồ sơ rà soát, vi phạm các quy định tại Nghị định số 168/2016/NĐ-CP.

Qua kiểm tra, xác minh việc giao khoán đất lâm nghiệp trên thực tế cho thấy, có 12/25 trường hợp ký hợp đồng với Công ty sử dụng đất không đúng mục đích theo nội dung hợp đồng đã ký, với tổng diện tích hơn 49 ha, vi phạm quy định của Luật Đất đai.

Tuy nhiên, Công ty không thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện hợp đồng, không kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm theo các điều khoản đã ký kết, dẫn đến tình trạng vi phạm kéo dài, khó khắc phục.

Trong số gần 269 ha Công ty đã thanh lý và điều chỉnh giảm hợp đồng, có hơn 218 ha người ký hợp đồng với Công ty sử dụng đất không đúng mục đích theo nội dung hợp đồng đã ký, nhưng Công ty không thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, sử dụng diện tích đất được Nhà nước giao; không tổ chức giải tỏa, thu hồi diện tích bị sử dụng sai mục đích theo quy định, để người dân tiếp tục sử dụng đất trong thời gian dài, vi phạm Luật Đất đai (Đối chiếu với Quyết định số 1550/QĐ-UBND ngày 3/10/2025 của UBND tỉnh: có hơn 61 ha bị người dân lấn chiếm sản xuất nông nghiệp nằm trong tổng diện tích 1.792 ha giao về địa phương quản lý theo phương án sử dụng đất được phê duyệt; có gần 18 ha bị người dân lấn chiếm sản xuất nông nghiệp nằm trong tổng diện tích 306 ha Công ty thực hiện trồng xen cây lâm nghiệp theo Quyết định số 1836/QĐ-UBND ngày 25/8/2020 của UBND tỉnh).

Trong hoạt động liên doanh, liên kết đất trồng rừng với Công ty Cổ phần tập đoàn Tân Mai, bên cạnh diện tích hơn 319 ha đã bàn giao cho đối tác trực tiếp chăm sóc và quản lý bảo vệ, Công ty LNTH đã không xây dựng phương án quản lý, xử lý đối với diện tích gần 48 ha còn lại, vi phạm các quy định của Luật Đất đai.

 Giao khoán bảo vệ rừng trái quy định!

Kết luận thanh tra chỉ rõ, Công ty LNTH ký hợp đồng giao khoán QLBVR từ nguồn NSNN tỉnh cho lực lượng vũ trang, vi phạm khoản 2 Điều 2 và khoản 2 Điều 4 Nghị định số 168/2016/NĐ-CP của Chính phủ; mặt khác, không đúng theo các quyết định phân bổ kinh phí giao khoán, đặt hàng QLBVR của UBND tỉnh (từ 2019- 2021).

Đồng thời, kinh phí giao khoán, QLBVR năm 2024 đã hết nhiệm vụ chi đối với số tiền gần 1.761 triệu đồng nhưng Công ty chưa hoàn trả NSNN, Công ty tận dụng gửi tiết kiệm tại ngân hàng, thực hiện không đúng quy định về xử lý thu, chi NSNN cuối năm tại khoản 3 Điều 64 Luật NSNN năm 2015.

Ngoài ra, Công ty ký hợp đồng và quyết toán cho lực lượng vũ trang năm 2018 vượt 1.081 triệu đồng so với dự toán được UBND tỉnh giao, thực hiện không đúng về nguyên tắc quản lý NSNN tại khoản 4 Điều 8 Luật NSNN năm 2015.

Thông báo kết luận thanh tra của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng.

Liên quan đến sai phạm trên, kết luận thanh tra xác định, Sở NN-PTNT Lâm Đồng đã không ban hành văn bản đề nghị Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh phân bổ và cấp phát kinh phí để triển khai thực hiện; ký hợp đồng với Công ty không thể hiện nội dung về giá trị hợp đồng, đơn giá, phương thức thanh toán, quyết toán; phương thức nghiệm thu, bàn giao sản phẩm…; không tiến hành thanh lý hợp đồng năm 2024; không ký hợp đồng năm 2025, không chấp hành Quyết định số 2522/QĐ-UBND của UBND tỉnh, dẫn đến không có căn cứ để thanh, quyết toán số tiền giao khoán QLBVR trong 2 năm 2024-2025 là 16.419,47 triệu đồng; vi phạm quy định tại Nghị định số 32/2019/NĐ-CP của Chính phủ.

Trong khi đó, Sở Tài chính không thực hiện tham mưu UBND tỉnh phân bổ kinh phí cho Sở NN-PTNT; phát hành các Thông tri duyệt y dự toán với số tiền hơn 28.948 triệu đồng cấp trực tiếp cho Công ty ngay sau khi dự toán được UBND tỉnh phê duyệt, từ đó Công ty sử dụng số tiền trên để gửi ngân hàng và hạch toán tiền lãi vào doanh thu hoạt động tài chính qua các năm, dẫn đến xác định quỹ lương thực hiện của người lao động và người quản lý không đúng thực tế tình hình hoạt động của doanh nghiệp; khi Sở NN-PTNT chưa ký hợp đồng với Công ty, chưa có hồ sơ, chứng từ theo chế độ quy định và chưa có yêu cầu của đơn vị sử dụng ngân sách, vi phạm quy trình chi theo hình thức lệnh chi tiền quy định tại Thông tư số 342/2016/TTBTC, vi phạm quy định tại Nghị định số 32/2019/NĐ-CP.

Ngoài ra, do Sở Tài chính vi phạm quy định của pháp luật và hướng dẫn của chính Sở này, dẫn đến không ban hành thông báo kinh phí đã cấp và hết nhiệm vụ chi năm 2024 hoàn trả NSNN đối với Công ty, vi phạm quy định của Luật NSNN, dẫn đến việc tham mưu UBND tỉnh báo cáo quyết toán ngân sách hằng năm gửi Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước chưa đầy đủ căn cứ để xác định số kinh phí thực tế đã chi, trong đó có quyết toán với Bộ Tài chính.

Sở Tài chính cũng không tiến hành kiểm tra và ban hành thông báo xét duyệt quyết toán theo quy định, gộp 3 năm (2017, 2018, 2019), đến năm 2020 mới tiến hành kiểm tra và ban hành 1 thông báo duyệt quyết toán, vi phạm quy định tại Thông tư số 137/2017/TT-BTC.

Do Sở Tài chính không thực hiện đúng quy trình chi dẫn đến qua thanh tra phát hiện Sở này cấp kinh phí năm 2024 hết nhiệm vụ chi, nhưng Công ty chưa hoàn trả NSNN số tiền gần 1.761 triệu đồng, vi phạm quy định của Luật NSNN.

Từ năm 2024 đến năm 2025, Công ty tự thực hiện QLBVR đối với diện tích gần 11.883 ha (phần diện tích này không giao khoán cho lực lượng vũ trang), không thực hiện giao khoán cho các hộ gia đình, cá nhân, thực hiện đúng theo quy định khoản 2 Điều 2 Nghị định số 168/2016/NĐ-CP (theo Văn bản số 8684/UBND-LN ngày 11/10/2024 chỉ thống nhất cho Công ty tự quản lý trong năm 2024).

Quá trình thanh tra cũng chỉ rõ, vẫn còn tình trạng phá rừng, ken cây trên lâm phần Công ty đã giao khoán QLBVR cho các cá nhân và tự quản lý.

Công tác phối hợp của UBND xã Gia Hiệp với Công ty trong giải quyết các vụ việc vi phạm Luật Lâm nghiệp, Luật Đất đai còn chậm, còn 2 vụ việc chưa được giải quyết dứt điểm.

Hoạt động kinh doanh chưa hiệu quả!

Kết luận thanh tra xác định, công tác quản lý, việc sử dụng vốn cũng như việc việc xây dựng định mức chi của Công ty thiếu chặt chẽ, không căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành để triển khai thực hiện.

Công tác kiểm tra, giám sát, ký kết hợp đồng còn nhiều tồn tại, sai phạm đã ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, sử dụng vốn. Số tiền sai phạm phát hiện qua thanh tra hơn 800 triệu đồng.

Quá trình thanh tra xác định có những sai phạm trong việc giao khoán bảo vệ rừng ở Công ty Lâm nghiệp Tam Hiệp.

Mặt khác, Công ty có dấu hiệu lơ là việc triển khai phương án quản lý rừng bền vững, không theo dõi, kiểm tra, giám sát. Khi hợp đồng đã hết thời hạn thực hiện hơn 4 năm 5 tháng, Công ty không thực hiện điều chỉnh, gia hạn thời gian thực hiện hợp đồng theo quy định; sử dụng kết quả khảo sát đo đếm ô tiêu chuẩn đã được thu thập từ năm 2021 (sau 4 năm) để trình Sở NN-MT thẩm định, xin ý kiến.

Công ty sử dụng gần 686 triệu đồng Quỹ bảo vệ và Phát triển rừng đã cấp cho xây dựng phương án quản lý rừng bền vững để gửi tiết kiệm, sử dụng vốn không đúng mục đích, vi phạm quy định tại Luật NSNN.

Hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty phụ thuộc chủ yếu vào nguồn đặt hàng của Nhà nước và tiền lãi do tận dụng số tiền Sở Tài chính cấp phát gửi ngân hàng, sản phẩm còn đơn giản, chưa có thương hiệu và lợi thế cạnh tranh; công tác quản lý chi phí chưa chặt chẽ, không xây dựng định mức dẫn đến thanh toán và xác định giá không đúng quy định.

Công tác theo dõi, giám sát, nghiệm thu thiếu chặt chẽ, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Qua thanh tra phát hiện số tiền sai phạm hơn 1.039 triệu đồng.

Mặt khác, Công ty xác định doanh thu, chi phí không đúng quy định của pháp luật dẫn đến số thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh tăng hơn 213 triệu đồng so với báo cáo tài chính của Công ty.

Khi thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh, Công ty không tiến hành khảo sát đơn giá thực tế trên thị trường để tiết kiệm tối đa chi phí; không xây dựng tiêu chuẩn, định mức theo đúng quy định trước khi triển khai thực hiện.

Về quy trình lựa chọn nhà thầu, Công ty đã ký hợp đồng với đơn vị thực hiện mà không phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, thực hiện không đúng quy định về nguyên tắc lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu tại khoản 1 Điều 37 Luật Đấu thầu năm 2023.

Thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh trong 3 năm qua tại Công ty chủ yếu phụ thuộc vào nguồn khai thác trắng gỗ rừng trồng, khai thác nhựa thông và các khoản thu được từ tiền gửi ngân hàng…; Công ty chưa tận dụng hết lợi thế của Công ty để phát triển nguồn vốn.

Bất cập công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước

Trong 3 năm (2023, 2024 và 2025), Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng đã tham mưu UBND tỉnh ban hành 3 quyết định giám sát tài chính đối với Công ty, tuy vậy chỉ ban hành 2 báo cáo kết quả giám sát tài chính các năm 2023 và 2024 mà chưa có báo cáo giám sát tài chính năm 2025.

Trong quá trình giám sát, Sở Tài chính không có văn bản yêu cầu Công ty báo cáo đầy đủ và đúng nội dung theo quy định tại Nghị định số 87/2015/NĐ-CP  và không thực hiện giám sát theo đúng nội dung đã được UBND tỉnh phê duyệt, dẫn đến không phát hiện Công ty không chi hết số tiền năm 2024 là gần 1.761 triệu đồng để thu hồi hoàn trả NSNN theo quy định, dẫn đến đơn vị sử dụng số tiền trên gửi ngân hàng lấy lãi, sử dụng vốn không đúng mục đích được UBND tỉnh giao; không phát hiện việc chi vượt dự toán số tiền 1.081 triệu đồng kinh phí cho lực lượng vũ trang.

Căn cứ thẩm quyền của Chánh Thanh tra tỉnh được quy định tại Luật Thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã ban hành các quyết định thu hồi nộp NSNN số tiền 3.815,548 triệu đồng do thực hiện không đúng quy định.

Từ kết quả thanh tra nêu trên, Chánh thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các Sở NN-MT, Tài chính, UBND xã Gia Hiệp và Công ty LNTH phối hợp, khắc phục những tồn tại; tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đến các tồn tại, sai phạm theo quy định, hoàn thành trong Quý III/2026;

Chỉ đạo Sở Nội vụ tổ chức kiểm điểm, tham mưu UBND tỉnh xử lý trách nhiệm đối với lãnh đạo Sở Tài chính (giai đoạn 2017-2025), Tài nguyên- môi trường, NN-PTNT (giai đoạn 2023-2025); lãnh đạo UBND huyện Di Linh (cũ) giai đoạn 2017-2025; lãnh đạo UBND xã Gia Hiệp (trước đây là UBND các xã Tam Bố, Gia Hiệp cũ) giai đoạn 2023-2025; Chủ tịch Hội đồng thành viên đương chức, Trưởng Ban Kiểm soát đương chức; tham mưu xử lý đối với Chủ tịch Hội đồng thành viên (đã thôi công tác); thành viên hội đồng Công ty LNTH giai đoạn 2017 – 2025 về các tồn tại như kết luận thanh tra đã nêu.