Nâng chất sinh kế, môi trường từ mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Theo Đề án, xã Phúc Thịnh là một trong 2 xã của Hà Nội thực hiện thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”.

Đưa các tiêu chí vào từng lĩnh vực cụ thể

Ngày 8/7/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố. Tiếp đó, ngày 12/7/2026, UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 3489/QĐ-UBND về việc ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình này.

Theo Đề án, mục tiêu chung là kiểm nghiệm, cụ thể hóa trong thực tiễn các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ở cấp cơ sở; hình thành mô hình quản trị và phát triển xã, phường hiện đại, phục vụ, minh bạch, hiệu quả; phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân; từng bước hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện để nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố.

Đề án lựa chọn 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm để triển khai thí điểm. Còn tại 124 xã, phường ngoài 2 xã được lựa chọn thí điểm, căn cứ Bộ tiêu chí và hướng dẫn của thành phố chủ động rà soát, xác định nội dung phù hợp để triển khai tại địa phương; bảo đảm thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn, tránh áp dụng cơ học, hình thức.

Lộ trình được xác định theo các giai đoạn. Cụ thể, giai đoạn 2026 – 2030: năm 2026 triển khai các đề án, kế hoạch, dự án thành phần và thí điểm tại Phúc Thịnh, Thư Lâm; từ năm 2027 đến năm 2030 triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, kiểm tra, giám sát và áp dụng các tiêu chí phù hợp tại 124 xã, phường còn lại; năm 2030 sơ kết, hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá. Giai đoạn 2031 – 2035: tiếp tục triển khai, hoàn thiện mô hình, mở rộng đối với các địa bàn đủ điều kiện. Năm 2035 tổ chức tổng kết Đề án, đánh giá toàn diện kết quả, tác động, tính khả thi và hiệu quả thực hiện, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố.

Trong tổng thể đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được giao chủ trì phát triển môi trường sống xanh, kinh tế tuần hoàn.

Ngày 14/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 135/KH-SNNMT thực hiện Đề án thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường trên địa bàn thành phố.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là chuyển những định hướng lớn của thành phố thành các đầu việc cụ thể, xác định rõ trách nhiệm, yêu cầu, tiến độ và sản phẩm công việc của từng phòng, đơn vị thuộc Sở. Đồng thời, kế hoạch đề xuất các dự án, chương trình, nhiệm vụ thực hiện trong 6 tháng cuối năm 2026, năm 2027 và giai đoạn 2028 – 2030, xác định mức độ ưu tiên và lộ trình thực hiện.

Đặc biệt, Sở yêu cầu các đơn vị thực hiện nguyên tắc “6 rõ”: rõ người/đơn vị chủ trì; rõ việc; rõ thời gian; rõ trách nhiệm phối hợp; rõ sản phẩm, kết quả và chỉ số kiểm chứng; rõ thẩm quyền và nguồn lực. Yêu cầu này nhằm bảo đảm quá trình triển khai công khai, minh bạch và có thể kiểm chứng bằng kết quả cụ thể.

Theo kế hoạch, giai đoạn 2026 – 2030 được tổ chức theo hướng năm 2026 lựa chọn, phê duyệt các dự án, nhiệm vụ chi tiết và triển khai những nội dung có thể thực hiện ngay trong 6 tháng cuối năm; đồng thời đề xuất, phê duyệt các dự án, nhiệm vụ cho giai đoạn 2027 – 2030. Năm 2027 tổ chức thực hiện các dự án, nhiệm vụ, điều chỉnh, bổ sung nếu cần đối với giai đoạn 2028 – 2030, đồng thời thường xuyên kiểm tra, đánh giá, giám sát kết quả trên cơ sở Bộ tiêu chí.

Người dân xã Thư Lâm dọn dẹp vệ sinh môi trường. Ảnh: Quang Thái

 Từ nông nghiệp đô thị đến không gian sống xanh

Một trong những điểm thể hiện rõ tính đặc thù của Kế hoạch 135/KH-SNNMT là việc gắn xây dựng môi trường sống với tổ chức lại sản xuất, sinh kế và phát triển nông nghiệp phù hợp quá trình đô thị hóa.

Theo đó, đối với lĩnh vực trồng trọt, Sở yêu cầu rà soát, lập danh mục và đánh giá hiện trạng các vùng sản xuất; xác định những vùng cần bảo tồn, duy trì, chuyển đổi hoặc phát triển; xây dựng phương án phát triển vùng sản xuất gắn với quy hoạch, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và nhật ký sản xuất điện tử. Cùng với đó là hướng dẫn áp dụng quy trình sản xuất an toàn, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn và tổ chức thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.

Trong chăn nuôi, thú y và thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đặt yêu cầu rà soát, thống kê, đánh giá hiện trạng các cơ sở chăn nuôi, giết mổ, nuôi trồng thủy sản; xác định khu vực chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản tập trung và khu vực có nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Các nhiệm vụ còn bao gồm quản lý, giám sát dịch bệnh, an toàn sinh học, bảo vệ môi trường, xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn; kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, sử dụng thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Cùng với phát triển sản xuất, vấn đề sinh kế được đặt ở vị trí quan trọng. Sở xác định nhiệm vụ đánh giá hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh; phát triển chuỗi liên kết, sản phẩm OCOP, làng nghề xanh; hỗ trợ chuyển đổi nghề và sinh kế cho các hộ bị thu hồi đất, đồng thời theo dõi tỉ lệ giảm nghèo đa chiều. Trọng tâm tại Phúc Thịnh là sinh kế hộ giảm đất, dịch vụ đô thị – nông nghiệp; tại Thư Lâm là chuyển đổi xanh làng nghề và phát triển hợp tác xã rau – thủy sản.

Ngoài ra, kế hoạch đặt nhiệm vụ rà soát, bổ sung cây xanh, bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái, phát triển vườn cộng đồng, tuyến xanh, cây bản địa; tham gia Đề án “Làng trong phố, Phố trong làng”.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cũng xác định các nội dung về phân cấp, ủy quyền, rà soát, cắt giảm và tái cấu trúc thủ tục hành chính trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường áp dụng tại 2 xã thí điểm. Cùng với đó là tiếp nhận nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân ngoài Sở và đẩy mạnh truyền thông, tuyên truyền. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm dữ liệu/IoT, phân loại rác, làng nghề xanh, tín dụng xanh, tiết kiệm năng lượng, nông nghiệp tuần hoàn và hành lang sông hồ.

* Bài viết có sự phối hợp của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội.