Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Không gian mạng đang bị lợi dụng để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, bóp méo sự việc nên người dùng cần cảnh giác trước các thông tin xấu độc.
Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng mạng xã hội khiến việc tạo lập và chia sẻ thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Một hình ảnh, đoạn video hoặc bài viết chỉ cần được đăng tải có thể nhanh chóng tiếp cận hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người dùng thông qua hoạt động chia sẻ, bình luận, tương tác.
Đây cũng chính là môi trường mà các đối tượng xấu có thể lợi dụng để đưa thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin sai sự thật hoặc nội dung bị cắt ghép, xuyên tạc nhằm tác động đến tâm lý người tiếp nhận.
Đáng chú ý, thông tin sai lệch không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới dạng những nội dung dễ nhận biết. Nhiều bài viết được trình bày dưới dạng “tin nóng”, “thông tin nội bộ”, “nguồn tin tiết lộ”, kèm hình ảnh hoặc video gây sốc nhằm kích thích sự tò mò, phẫn nộ hoặc lo lắng của người đọc.
Khi người dùng tiếp tục bình luận, chia sẻ hoặc tương tác, thuật toán của nền tảng có thể tiếp tục đưa nội dung đó đến nhiều người hơn. Như vậy, một thông tin chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng vượt khỏi phạm vi ban đầu, tạo ra những tác động không nhỏ đối với dư luận xã hội.
Nguy cơ từ nội dung bị cắt ghép từ công nghệ AI
Một trong những thách thức ngày càng rõ nét là sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Các công cụ hiện nay có khả năng tạo dựng hình ảnh, âm thanh, video, văn bản với mức độ chân thực ngày càng cao.
Nếu thiếu kiến thức, kỹ năng kiểm chứng, người dùng rất dễ nhầm lẫn giữa nội dung thật và nội dung được tạo dựng, chỉnh sửa. Đặc biệt, những hình ảnh, video được gắn với các sự kiện đang được dư luận quan tâm có khả năng tạo hiệu ứng lan truyền mạnh.
Một đoạn video được cắt khỏi bối cảnh ban đầu, một hình ảnh chỉnh sửa hoặc một nội dung được tạo bằng AI nhưng không được chú thích rõ ràng đều có thể khiến người xem hiểu sai bản chất sự việc.
Vì vậy, việc nhìn thấy một hình ảnh hoặc video trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc thông tin đó đã được xác thực. Người dùng cần hình thành thói quen kiểm tra nguồn đăng tải, thời điểm xuất hiện, bối cảnh, nội dung đầy đủ, đối chiếu với các nguồn thông tin chính thống trước khi đưa ra nhận định hoặc chia sẻ.
Không vô tình trở thành “mắt xích” lan truyền thông tin xấu độc
Một vấn đề đáng lưu ý là không phải tất cả những người chia sẻ thông tin sai lệch đều có mục đích xấu. Trong nhiều trường hợp, người dùng chỉ đơn giản tò mò, muốn cảnh báo bạn bè hoặc chia sẻ một nội dung đang được quan tâm mà chưa kịp kiểm chứng.
Tuy nhiên, dù xuất phát từ động cơ nào, mỗi lượt thích, bình luận, chia sẻ hoặc tương tác đều có thể góp phần làm nội dung tiếp cận thêm nhiều người.
Chính vì vậy, trách nhiệm trên không gian mạng không chỉ thuộc về cơ quan quản lý hay lực lượng chức năng. Mỗi người sử dụng mạng xã hội đều là một chủ thể tham gia vào quá trình tạo lập, lan truyền thông tin.
Một cú nhấp chuột tưởng như đơn giản có thể góp phần đưa một thông tin sai lệch đến hàng trăm người khác. Ngược lại, việc chủ động không tương tác, báo cáo nội dung vi phạm, cung cấp thông tin chính xác cũng góp phần hạn chế sự lan truyền của thông tin xấu độc.
Trước những diễn biến phức tạp của thông tin trên không gian mạng, cơ quan công an thời gian qua đã làm việc, xử lý một số trường hợp đăng tải, bình luận, chia sẻ nội dung sai sự thật.
Việc xử lý các trường hợp vi phạm không chỉ nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật mà còn có ý nghĩa cảnh báo, giáo dục, nâng cao nhận thức của cộng đồng về trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng.
Khi tiếp nhận một thông tin chưa rõ nguồn gốc, người dùng nên tự đặt ra những câu hỏi cơ bản: Thông tin này xuất phát từ đâu? Ai là người đăng tải? Có nguồn chính thống nào xác nhận hay chưa? Hình ảnh, video có đầy đủ bối cảnh không? Nội dung có dấu hiệu cắt ghép, chỉnh sửa hoặc sử dụng AI hay không?
Nếu chưa có câu trả lời rõ ràng, lựa chọn an toàn nhất là không chia sẻ và không tiếp tục làm cho thông tin lan rộng. Để sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh, người dân cần ưu tiên tiếp nhận thông tin từ các cơ quan báo chí, cổng thông tin điện tử, các kênh truyền thông chính thức, đáng tin cậy.
Đối với những nội dung có tính chất nhạy cảm, gây tranh cãi hoặc liên quan đến các vụ việc đang được dư luận quan tâm, cần đặc biệt thận trọng. Không nên chỉ dựa vào tiêu đề, một đoạn video ngắn hoặc bình luận của người khác để kết luận về bản chất sự việc.
Khi phát hiện trang, hội, nhóm hoặc tài khoản có dấu hiệu đăng tải nội dung vi phạm, người dân có thể sử dụng chức năng “Chặn” (Block) hoặc “Báo cáo” (Report) trên nền tảng mạng xã hội; đồng thời thông báo cho cơ quan chức năng để được xác minh, xử lý theo quy định.
Đối với cán bộ, đảng viên, việc sử dụng mạng xã hội càng đòi hỏi ý thức trách nhiệm cao, bởi những phát ngôn, bình luận và hành vi chia sẻ trên không gian mạng không chỉ thể hiện quan điểm cá nhân mà trong nhiều trường hợp còn có thể tạo ra tác động đối với cộng đồng.
Cuộc đấu tranh với thông tin sai sự thật, nội dung xấu độc trên không gian mạng không chỉ là câu chuyện của công nghệ hay cơ quan quản lý. Đó còn là cuộc đấu tranh về nhận thức, kỹ năng, trách nhiệm của từng người dùng.
Mỗi người dân hãy là một “bộ lọc” có trách nhiệm trước khi tiếp nhận và truyền tải thông tin. Không chạy theo thông tin giật gân, không chia sẻ nội dung chưa kiểm chứng, không bình luận theo tâm lý đám đông, không tiếp tay cho những nội dung xuyên tạc, sai sự thật.