Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Giữa những ngày Hà Nội liên tục có mưa, không gian trải nghiệm di sản tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám vẫn đón nhiều du khách tìm đến xin chữ. Những nét mực được viết xuống không chỉ gửi gắm mong ước của người xin chữ mà còn góp phần nối dài một truyền thống văn hóa đã có từ lâu đời.
Trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội năm 2026, chương trình “Nét chữ an nhiên” diễn ra từ ngày 15 đến 19/9 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, thu hút đông đảo người dân và du khách trong nước, quốc tế.
Không chỉ đơn thuần là hoạt động viết thư pháp, chương trình tạo không gian để người tham dự tìm hiểu về phong tục xin chữ – cho chữ, đồng thời trực tiếp gặp gỡ các nhà thư pháp và lựa chọn những con chữ phù hợp với mong muốn của bản thân.
Ngày 18/9, khi thời tiết Hà Nội dần tạnh ráo, khu trải nghiệm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám trở nên đông đúc. Các nhà thư pháp liên tục viết chữ, trong khi du khách chăm chú theo dõi từng nét bút.
Không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám vốn gắn với truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và văn hóa chữ nghĩa càng khiến hoạt động xin chữ mang thêm ý nghĩa. Người xin chữ có thể trực tiếp trao đổi với các nhà thư pháp về mong muốn, hoàn cảnh hoặc điều họ đang hướng tới để tìm được một chữ phù hợp. Người viết được trổ tài trong không gian thiêng liêng của ngôi đền văn chương, nơi tôn vinh chữ viết và đạo học, được say sưa nói về thư pháp với những người xin chữ biết trọng chữ.
Nhà thư pháp Trần Vũ Hiệp, một trong những người tham gia chương trình, cho biết anh và các nhà thư pháp đều sẵn lòng đóng góp cho hoạt động văn hóa này. Với những người làm thư pháp, việc được mời tham gia một chương trình tôn vinh nghệ thuật chữ viết và các giá trị truyền thống cũng là sự ghi nhận đối với quá trình gìn giữ, phát huy loại hình nghệ thuật này.
Điểm đáng chú ý của “Nét chữ an nhiên” là người tham gia được trải nghiệm việc xin chữ theo cách gần với truyền thống xưa. Ban tổ chức chuẩn bị giấy, mực và các chi phí cần thiết, trong khi các nhà thư pháp trực tiếp viết chữ và trao tặng cho du khách mà không thu phí.
Cách tổ chức này giúp hoạt động xin chữ không bị giới hạn ở việc mua bán một sản phẩm thư pháp, mà đặt trọng tâm vào sự giao lưu, trải nghiệm và ý nghĩa tinh thần của con chữ.
Trong số những người đến xin chữ tại chương trình có ông Đặng Minh Tâm, du khách đến từ Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Sau khi trò chuyện với nhà thư pháp, ông Tâm lựa chọn chữ “An” với mong muốn giữ được sự bình an trong tâm hồn để có thể suy nghĩ sáng suốt và vững vàng hơn trong cuộc sống.
Với ông, niềm vui không chỉ nằm ở việc nhận được một bức thư pháp đẹp. Ông đánh giá cao nét chữ Quốc ngữ của nhà thư pháp Vũ Hiệp cũng như những kiến thức được chia sẻ trong quá trình xin chữ.
Là người gốc Bắc vào Tây Nguyên sinh sống, lập nghiệp khoảng 50 năm, ông Tâm cho rằng những chương trình như “Nét chữ an nhiên” tạo cơ hội để thế hệ hôm nay tiếp cận và hiểu hơn về phong tục xin chữ của cha ông.
Theo ông Tâm, hoạt động thư pháp tại Hà Nội và TP.HCM thời gian gần đây khá sôi động. Việc tổ chức các chương trình tại những không gian văn hóa như Văn Miếu – Quốc Tử Giám có thể tạo thêm động lực để nét đẹp này tiếp tục được duy trì và lan tỏa tới nhiều địa phương.
Không chỉ xuất hiện tại các hội xuân, lễ hội hay sự kiện văn hóa, thư pháp đang tìm thêm những phương thức tiếp cận công chúng thông qua mạng xã hội và thương mại điện tử.
Nhà thư pháp Vũ Hiệp cho biết nhiều cộng đồng yêu thư pháp đã hình thành trên Facebook, TikTok với hàng chục nghìn người theo dõi. Đây là nơi các thành viên chia sẻ tác phẩm, trao đổi kỹ thuật viết, tìm hiểu về nghệ thuật thư pháp và kết nối với các nhà thư pháp.
Một số bài đăng tác phẩm còn nhận được hàng trăm, thậm chí hàng nghìn bình luận đặt mua.
Với cá nhân nhà thư pháp Vũ Hiệp, anh đã xây dựng gian hàng trên các sàn thương mại điện tử để tiếp cận những người yêu thư pháp ở nhiều nơi. Trong đó, có cả khách hàng là người Việt ở châu Âu đặt tác phẩm để mang về làm quà.
Việc đưa thư pháp lên các nền tảng trực tuyến bắt đầu được anh thực hiện từ thời gian giãn cách xã hội do COVID-19. Ban đầu, đây là giải pháp nhằm duy trì việc tiếp cận khách hàng trong điều kiện các hoạt động trực tiếp bị hạn chế. Sau đó, hình thức này trở thành một kênh mới giúp các nhà thư pháp tiếp cận cộng đồng rộng hơn.
Đặc biệt, với những người trẻ – thế hệ quen thuộc với các nền tảng số – mạng xã hội trở thành một trong những cách để họ biết đến thư pháp, tìm hiểu tác phẩm và kết nối với người viết.
Theo nhà thư pháp Vũ Hiệp, hiện nay các nhà thư pháp tại Hà Nội và TP.HCM không chỉ tham gia các hội chữ xuân đầu năm mà còn xuất hiện tại lễ hội, sự kiện văn hóa, trường học, hội quán và nhiều không gian cộng đồng.
Bản thân anh cũng tham gia các workshop về văn hóa truyền thống Việt Nam dành cho du khách nước ngoài do doanh nghiệp du lịch và khách sạn tổ chức. Qua đó, thư pháp trở thành một phần trong trải nghiệm tìm hiểu văn hóa Việt Nam của khách quốc tế.
Từ những không gian truyền thống đến mạng xã hội, thương mại điện tử hay các hoạt động trải nghiệm, thư pháp đang có thêm nhiều phương thức để tiếp cận công chúng.
Từ một nét bút, một con chữ và một lời gửi gắm, giá trị của truyền thống được tiếp tục trao truyền theo những cách mới, để văn hóa xin chữ – cho chữ không chỉ thuộc về ký ức mà còn có cơ hội hiện diện trong đời sống hôm nay và được tiếp nối tới mai sau.