Bước đi mạnh mẽ trong cải cách hành chính và chuyển đổi số

Chuyên viên hành chính công TP Hà Nội trả kết quả cho công dân. Ảnh Công Phương

Từ “cắt giảm” sang “tái cấu trúc” thủ tục hành chính

Khác với những đợt cải cách trước đây chủ yếu tập trung vào việc đơn giản hóa hoặc bãi bỏ một số thủ tục rườm rà, việc Hà Nội tái cấu trúc tới 293 TTHC cho thấy một cách tiếp cận toàn diện hơn. Tái cấu trúc không chỉ là giảm số bước hay rút ngắn thời gian xử lý, mà là xem xét lại toàn bộ quy trình, từ khâu tiếp nhận hồ sơ, xử lý, phối hợp giữa các cơ quan đến trả kết quả cho người dân.

Theo các phân tích chuyên môn, nhiều TTHC trước đây tồn tại tình trạng chồng chéo, trùng lặp thông tin giữa các cơ quan, buộc người dân phải nộp lại những giấy tờ mà Nhà nước đã có sẵn. Việc tái cấu trúc lần này nhằm giải quyết triệt để những “điểm nghẽn” đó, thông qua việc chuẩn hóa quy trình, liên thông dữ liệu và tăng cường ứng dụng công nghệ số. Ở góc độ quản lý đô thị, đây là bước chuyển từ tư duy “quản lý theo thủ tục” sang “quản lý theo quy trình và dữ liệu”. Người dân không còn phải quan tâm hồ sơ của mình đang được xử lý ở phòng ban nào, mà chỉ cần biết kết quả cuối cùng được trả đúng hạn, đúng quy định. Đây cũng là cách để bộ máy hành chính vận hành hiệu quả hơn, giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ công chức.

Theo đánh giá của TS Nguyễn Đình Cung – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế T.Ư (nay là Viện Nghiên cứu chính sách và Chiến lược, thuộc Ban Chính sách, chiến lược T.Ư), cải cách TTHC chỉ thực sự mang lại giá trị khi đi vào bản chất của quy trình. “Nếu chỉ cắt giảm hình thức mà không thay đổi cách thức vận hành, chi phí xã hội vẫn rất lớn. Tái cấu trúc thủ tục, gắn với số hóa dữ liệu, mới là chìa khóa để cải cách bền vững”, TS Nguyễn Đình Cung nhận định.

Tiết kiệm chi phí xã hội

Một trong những lợi ích rõ ràng nhất của việc tái cấu trúc TTHC là tiết kiệm chi phí xã hội. Chi phí này không chỉ là tiền bạc, mà còn bao gồm thời gian, công sức và cả cơ hội phát triển bị bỏ lỡ do thủ tục kéo dài. Trước đây, với nhiều TTHC, người dân và DN phải đi lại nhiều lần, chờ đợi xác nhận, bổ sung hồ sơ, thậm chí phải “xếp hàng” chỉ để nộp một loại giấy tờ. Những chi phí này tuy nhỏ lẻ với từng cá nhân, nhưng khi cộng lại trên quy mô toàn xã hội, con số là rất lớn.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên – Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cải cách TTHC có tác động lan tỏa mạnh mẽ đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế đô thị. “Mỗi giờ người dân và DN tiết kiệm được từ TTHC là thêm một giờ cho sản xuất, kinh doanh hoặc sáng tạo. Về bản chất, cải cách hành chính chính là một hình thức đầu tư công có hiệu quả cao”, PGS.TS Trần Đình Thiên phân tích.

Việc Hà Nội tái cấu trúc 293 TTHC, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh như: đất đai, xây dựng, đăng ký kinh doanh, hộ tịch, được kỳ vọng sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực rõ rệt. Khi quy trình được rút gọn, dữ liệu được dùng chung, người dân không còn phải “chạy thủ tục”, còn DN giảm được chi phí tuân thủ pháp luật.

Không chỉ vậy, cải cách TTHC còn góp phần giảm các chi phí “không chính thức” – một vấn đề từng gây nhiều bức xúc. Khi quy trình minh bạch, thời hạn giải quyết rõ ràng và có thể theo dõi trực tuyến, dư địa cho các hành vi tiêu cực cũng được thu hẹp. Đây là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của người dân vào bộ máy hành chính.

Nâng cao trải nghiệm người dân – thước đo của cải cách

Điểm mới đáng chú ý trong đợt tái cấu trúc TTHC lần này là việc Hà Nội đặt trải nghiệm của người dân làm trung tâm. Thay vì chỉ đánh giá cải cách bằng số lượng thủ tục được cắt giảm, TP hướng tới việc đo lường sự hài lòng của người sử dụng dịch vụ công. Theo TS Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, cải cách hành chính hiện đại phải coi người dân là “khách hàng” của dịch vụ công. “Một TTHC tốt không chỉ đúng luật, mà còn phải dễ hiểu, dễ thực hiện và thân thiện với người sử dụng. Trải nghiệm người dân chính là thước đo cuối cùng của cải cách”, ông Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Trong thực tế, việc tái cấu trúc TTHC gắn với chuyển đổi số đang giúp người dân Hà Nội tiếp cận dịch vụ công theo cách thuận tiện hơn. Nhiều thủ tục có thể thực hiện trực tuyến toàn trình, giảm đáng kể việc tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt phù hợp với nhịp sống đô thị nhanh và yêu cầu tiết kiệm thời gian.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng, nâng cao trải nghiệm người dân không chỉ là câu chuyện công nghệ. Yếu tố con người – thái độ phục vụ, năng lực của đội ngũ cán bộ công chức – vẫn đóng vai trò quyết định. Nếu quy trình đã được tái cấu trúc nhưng cách làm việc vẫn cũ, hiệu quả cải cách sẽ bị hạn chế.

Ở góc độ này, việc Hà Nội song song triển khai đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ, công chức trong quá trình cải cách là yếu tố then chốt. Khi cán bộ hiểu rõ quy trình mới, có tư duy phục vụ và sử dụng thành thạo công cụ số, trải nghiệm của người dân mới thực sự được cải thiện. Nhìn tổng thể, việc Hà Nội tái cấu trúc 293 TTHC không chỉ là một con số về cải cách, mà là tín hiệu cho thấy quyết tâm thay đổi cách thức vận hành của bộ máy hành chính đô thị. Tiết kiệm chi phí xã hội, giảm gánh nặng cho người dân và DN, đồng thời nâng cao trải nghiệm dịch vụ công là những lợi ích trực tiếp và lâu dài.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành đô thị thông minh, hiện đại, cải cách TTHC chính là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị và năng lực cạnh tranh. Khi người dân cảm nhận rõ sự thuận tiện, minh bạch và hiệu quả từ dịch vụ công, niềm tin vào chính quyền được củng cố, và đó cũng là động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong những năm tới.