Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Ngày 15/9, Đà Nẵng hoàn thành lấy mẫu ADN gần 26.000 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 144 nghĩa trang, trước mùa mưa.
Gần 26.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 144 nghĩa trang trên địa bàn Đà Nẵng đã được khai quật, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Đằng sau con số ấy là hàng vạn người đã nằm lại sau chiến tranh và những gia đình vẫn chờ một ngày người thân được gọi đúng tên.
Ngày 15/9, Đà Nẵng chính thức hoàn thành việc khai quật, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN đối với gần 26.000 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 144 nghĩa trang trên địa bàn.
Đây là nhiệm vụ có khối lượng đặc biệt lớn. Đà Nẵng là địa phương có số lượng mộ liệt sĩ cần lấy mẫu lớn nhất cả nước, vượt xa 34 tỉnh, thành phố và chiếm hơn 50% tổng số mộ cần lấy mẫu của Quân khu 5.
Khối lượng công việc lớn trong khi thời điểm triển khai cận mùa mưa đặt ra yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ. Nếu thực hiện lần lượt từng nghĩa trang, thời gian hoàn thành có thể kéo dài nhiều tháng, ảnh hưởng đến việc khai quật và lấy mẫu tại những khu vực điều kiện thời tiết không thuận lợi.
Trước tình hình đó, Đà Nẵng thay đổi phương án tổ chức. Thay vì triển khai tuần tự, các nghĩa trang đủ điều kiện được thực hiện đồng loạt. Lực lượng, phương tiện được tập trung theo từng địa bàn; các tổ công tác làm việc liên tục, đồng thời xử lý những khó khăn phát sinh trong quá trình khai quật.
Từ khâu xác định vị trí phần mộ, tổ chức khai quật, lấy mẫu sinh phẩm đến đánh số, bảo quản và hoàn thiện hồ sơ đều được thực hiện theo quy trình để phục vụ bước giám định ADN.
Với phương án này, khối lượng công việc dự kiến kéo dài nhiều tháng đã hoàn thành trước khi mùa mưa diễn biến phức tạp.
Việc hoàn tất lấy mẫu giúp Đà Nẵng chuyển sang giai đoạn tiếp theo là giám định, đối chiếu ADN và xác minh thông tin liên quan đến các phần mộ chưa xác định được danh tính.
Tại các nghĩa trang, tình trạng thông tin trên phần mộ không giống nhau. Có trường hợp còn xác định được một số dữ liệu về quê quán, đơn vị; cũng có những phần mộ chưa xác định được danh tính người nằm bên dưới.
Sau nhiều thập kỷ, việc xác minh bằng các nguồn thông tin truyền thống gặp không ít khó khăn. Hồ sơ, tư liệu chiến tranh có thể thiếu hoặc không đồng nhất; nhân chứng, đồng đội của các liệt sĩ cũng ngày càng ít.
Trong bối cảnh đó, mẫu sinh phẩm từ hài cốt là nguồn dữ liệu quan trọng để thực hiện giám định ADN.
Gần 26.000 phần mộ được lấy mẫu đồng nghĩa với một khối lượng lớn mẫu sinh phẩm được đưa vào quy trình xét nghiệm, đối chiếu với thông tin và mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ.
Để có được kết quả chính xác, công việc không dừng ở việc lấy mẫu. Các mẫu phải được quản lý, bảo quản và lập hồ sơ đầy đủ, bảo đảm có thể đối chiếu với dữ liệu liên quan trong quá trình giám định.
Đây cũng là lý do tiến độ khai quật, lấy mẫu được đặt ra khẩn trương nhưng vẫn phải bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật.
Từ những mẫu sinh phẩm được thu thập, cơ quan chức năng có thêm cơ sở khoa học để từng bước xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ tên.
Đối với nhiều gia đình, thông tin về phần mộ của người thân đã hy sinh vẫn chưa đầy đủ. Có trường hợp gia đình biết người thân hy sinh trong chiến tranh nhưng chưa xác định được vị trí phần mộ; có trường hợp đã biết nơi an táng nhưng danh tính người nằm trong mộ vẫn chưa được xác định.
Giám định ADN được kỳ vọng giúp giải quyết những trường hợp này khi có đủ mẫu sinh phẩm và mẫu đối chứng từ thân nhân.
Quá trình xác định danh tính cần kết hợp nhiều nguồn thông tin, trong đó kết quả ADN là một căn cứ quan trọng. Khi có kết quả phù hợp, thông tin về liệt sĩ sẽ được tiếp tục xác minh, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các bước liên quan.
Song song với việc lấy mẫu, Đà Nẵng tiếp tục công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đến nay, thành phố đã tìm kiếm, quy tập được 61 hài cốt liệt sĩ.
Công tác rà soát, xác minh thông tin và mở rộng địa bàn tìm kiếm vẫn đang được triển khai. Những dữ liệu thu thập được từ hồ sơ, nhân chứng, địa bàn từng xảy ra chiến sự và các nguồn thông tin khác tiếp tục được tổng hợp để phục vụ tìm kiếm.
Hoàn thành lấy mẫu ADN gần 26.000 phần mộ tại 144 nghĩa trang là một bước quan trọng trong quá trình xác định danh tính liệt sĩ trên địa bàn Đà Nẵng. Từ đây, các mẫu sinh phẩm sẽ tiếp tục được giám định, đối chiếu, góp phần bổ sung thông tin còn thiếu cho những phần mộ chưa xác định danh tính.
Với những gia đình nhiều năm tìm kiếm người thân, mỗi kết quả xác định đúng danh tính sẽ giúp hoàn thiện thêm hồ sơ về người đã hy sinh và nơi an nghỉ của họ. Bởi sau hàng chục năm nằm lại, điều người lính chờ đợi có lẽ được gọi đúng tên mình.