Giữa núi rừng xã Điền Lư (Thanh Hóa), Lễ hội Mường Khô lại bừng sáng trong niềm thành kính và náo nức. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ tiền nhân mà còn là ngày hội để cộng đồng người Mường gắn kết, trao truyền và gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của mình.
Ngày 25/2, tại thôn Muỗng Do, đông đảo người dân và du khách thập phương đã tề tựu về dự lễ hội trong không khí trang nghiêm, đậm đà bản sắc.
 |
| Đông đảo đại biểu và bà con tham dự Lễ hội. |
Trước đó, trong không khí rộn ràng của những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ngoài việc chuẩn bị cho gia đình mình có một cái Tết đủ đầy, đồng bào các dân tộc ở vùng đất Mường Khô đã tích cực tập luyện các tiết mục văn nghệ để tham gia Lễ hội Mường Khô tạo không khí tươi vui, phấn khởi ở khắp các thôn bản.
Lễ hội được tổ chức thường niên nhằm tri ân Quận công Hà Công Thái cùng các vị tướng họ Hà, những người có công dẹp loạn, bảo vệ vùng biên phía Tây Thanh Hóa vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. Đây cũng là dịp để đồng bào Mường cầu mong mưa thuận gió hòa, bản làng bình yên, mùa màng no đủ.
 |
 |
| Nghi thức rước kiệu tại Lễ hội. |
Vùng Mường Khô xưa vốn là nơi cư trú của gia tộc Hà Công. Mảnh đất này cũng là quê hương của Hà Văn Mao, thủ lĩnh từng hưởng ứng phong trào Cần Vương, đứng lên chống giặc ngoại xâm.
Từ sáng sớm ngày hội, bà con trong thôn Muỗng Do và các vùng lân cận đã tất bật chuẩn bị lễ vật. Mười tám mâm cỗ được bày biện trang trọng với đủ lễ mặn, bánh chưng, ngũ quả cùng các sản vật truyền thống như xôi, rượu cần, gia súc, gia cầm… Tất cả thể hiện tấm lòng thành kính dâng lên tổ tiên.
Đến giờ lành, đoàn rước trang nghiêm tiến về Chùa Mèo, nơi thờ tự tổ tiên dòng họ Hà Công. Dẫn đầu là đội cồng chiêng vừa di chuyển vừa hòa tấu, âm thanh vang vọng giữa núi rừng. Theo sau là đội chấp kích, bát bửu và kiệu long đình được che lọng uy nghi. Sắc phục truyền thống nổi bật giữa nền xanh đại ngàn tạo nên bức tranh lễ hội giàu bản sắc.
 |
| Cồng chiêng do những người phụ nữ Mường xướng lên vang vọng núi rừng trong lễ hội Mường Khô. |
Sau phần nghi lễ dâng hương là chuỗi hoạt động hội sôi nổi: tung còn, đánh đu, chọi gà, giao lưu cồng chiêng… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Điểm nhấn đặc biệt là hình ảnh hàng trăm phụ nữ Mường trong trang phục truyền thống cùng hòa tấu cồng chiêng, âm thanh trầm hùng lan xa giữa núi đồi.
Đến với lễ hội năm 2026, du khách còn được trải nghiệm phiên chợ vùng cao nhộn nhịp với nhiều sản vật như măng khô, mật ong rừng, rau rừng, thổ cẩm… Những món ăn đặc trưng như cơm lam nướng ống tre, rượu cần thơm nồng hay canh đắng đậm vị núi rừng góp phần làm nên sức hấp dẫn riêng có của Mường Khô.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, Lễ hội Mường Khô còn góp phần quảng bá hình ảnh miền núi Thanh Hóa, tạo động lực phát triển du lịch cộng đồng. Năm 2023, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử và sức sống vượt thời gian của một di sản giữa đại ngàn.
Từ nghi lễ mang tính dòng tộc, Lễ hội Mường Khô nay đã trở thành ngày hội chung của cả vùng. Mỗi độ xuân về, âm vang cồng chiêng lại ngân lên, kết nối các thế hệ và tiếp tục gìn giữ hồn cốt văn hóa Mường nơi miền sơn cước xứ Thanh.
Vì vậy, việc gìn giữ và bảo tồn, phát triển Lễ hội Mường Khô không chỉ là trách nhiệm của các nghệ nhân và người dân trong vùng di sản, mà còn là trách nhiệm của cộng đồng các dân tộc trong xã Điền Lư và cả tỉnh.
Theo baovephapluat.vn