Siết “vòi bạch tuộc” buôn lậu thuốc lá từ biên giới đến không gian mạng

Hội nghị do đồng chí Lê Thanh Hải – Ủy viên Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành liên quan, đại diện Ban Chỉ đạo 389 các tỉnh, thành phố và Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam.

Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, trong 10 năm (từ ngày 30/9/2014 đến 30/9/2025), các bộ, ngành, lực lượng chức năng và địa phương đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ với 59.257 đối tượng vi phạm pháp luật liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá nguyên liệu, thuốc lá giả và thuốc lá thế hệ mới.

Lực lượng chức năng đã thu giữ hơn 110,18 triệu bao thuốc lá điếu, gần 388,2 tấn lá thuốc lá và 2,37 triệu đơn vị thuốc lá thế hệ mới. Cùng với đó, đã xử phạt vi phạm hành chính 68.402 vụ, 52.954 đối tượng, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 480,5 tỷ đồng; khởi tố và chuyển cơ quan điều tra đề nghị khởi tố 3.786 vụ, 4.563 đối tượng.

Các đại biểu tham dự Hội nghị.

Thủ đoạn ngày càng tinh vi

Theo Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, hoạt động buôn lậu thuốc lá qua biên giới hiện được tổ chức chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn. Thuốc lá thường được tập kết tại các kho bãi phía bên kia biên giới, các đối tượng bố trí người cảnh giới, sử dụng điện thoại và các ứng dụng như Zalo, Facebook, Telegram để theo dõi hoạt động của lực lượng chức năng trước khi vận chuyển hàng vào nội địa.

Để né tránh xử lý hình sự, các đối tượng thường chia nhỏ số lượng thuốc lá vận chuyển dưới ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự. Sau khi đưa trót lọt qua biên giới, hàng hóa được tập kết tại nhiều địa điểm khác nhau rồi tiếp tục vận chuyển bằng xe máy, ôtô hoặc xuồng máy đến các đầu mối tiêu thụ.

Hoạt động mua bán thuốc lá lậu ngày càng tinh vi. (Ảnh: Hiệp hội Sản xuất và Tiêu thụ thuốc lá Việt Nam).

Địa điểm giao nhận hàng thường là những nơi vắng người, nhiều đường tẩu thoát hoặc để hàng vô chủ, trong khi các đối tượng cầm đầu chỉ đạo từ xa, thuê người khác trực tiếp thực hiện. Hoạt động vận chuyển chủ yếu diễn ra vào ban đêm và thường xuyên thay đổi địa bàn nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng.

Không chỉ buôn lậu qua đường biên giới, các đối tượng còn lợi dụng chính sách xuất nhập khẩu để gian lận. Theo đó, chúng khai sai số lượng, chủng loại hàng hóa trong hoạt động tạm nhập tái xuất; lợi dụng loại hình hàng hóa chuyển cửa khẩu hoặc trà trộn thuốc lá vào các lô hàng được phân luồng xanh, luồng vàng nhằm né tránh kiểm tra thực tế.

Đáng chú ý, nhiều đối tượng thành lập các doanh nghiệp “ma”, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, sau một thời gian ngắn lại đổi tên doanh nghiệp hoặc lập pháp nhân mới để tiếp tục hoạt động, gây khó khăn cho công tác quản lý.

Đại diện Ban chỉ đạo 389 TP Hà Nội báo cao tại hội nghị.

Lợi dụng mạng xã hội, dịch vụ chuyển phát để tiêu thụ thuốc lá

Đối với thị trường nội địa, các đối tượng buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng hoạt động rất kín đáo. Chúng chỉ giao dịch với người quen giới thiệu, chia nhỏ số lượng dưới 1.500 bao, gửi qua xe khách, xe tải và hẹn giao hàng tại những địa điểm thay đổi liên tục.

Ngoài ra, các đối tượng còn lợi dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và hình thức giao hàng thu tiền (COD) để vận chuyển thuốc lá, thuốc lá điện tử trong các bưu kiện, bưu phẩm, khiến việc kiểm tra, phát hiện gặp nhiều khó khăn.

Trên không gian mạng, nhiều đối tượng lập các hội, nhóm kín để mua bán thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thậm chí lợi dụng các sản phẩm này làm “vỏ bọc” để tiêu thụ ma túy. Chúng thường xuyên sàng lọc thành viên, chuyển sang trao đổi qua tin nhắn riêng khi có nhu cầu giao dịch và nhanh chóng xóa nhóm, xóa tài khoản khi nghi ngờ bị theo dõi.

Đại diện Ban chỉ đạo 389 TP Đà Nẵng phát biểu tại hội nghị.

Các đối tượng còn sử dụng tài khoản ảo, số điện thoại và tài khoản ngân hàng không chính chủ, địa chỉ giả, tiền ảo để quảng cáo, giao dịch và thanh toán; đồng thời lợi dụng các nền tảng giao hàng công nghệ, xe khách liên tỉnh để vận chuyển hàng hóa. Không ít trường hợp quảng cáo sản phẩm “không có chất cấm” nhằm đánh lừa người tiêu dùng.

Huy động toàn dân tham gia chống buôn lậu thuốc lá

Tại hội nghị, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia quán triệt những nội dung trọng tâm của Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.

Theo Ban Chỉ đạo 389, việc ban hành Chỉ thị số 25 thay thế Chỉ thị số 30 trước đây là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi hoạt động buôn lậu thuốc lá ngày càng phức tạp và xuất hiện nhiều phương thức, thủ đoạn mới.

Đại diện Cục Phòng chống ma túy và tội phạm Bộ đội Biên phòng phát biểu tại hội nghị.

Đáng chú ý, Chỉ thị lần đầu đề nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, chính quyền địa phương vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia xây dựng phong trào toàn dân đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Bên cạnh đó, Chỉ thị giao UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định cụ thể nhiệm vụ của UBND cấp xã, phường, đặc khu trong xử lý các hành vi vi phạm; đồng thời gắn trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã, phường, đặc khu với kết quả công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá trên địa bàn quản lý.