Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Trong bối cảnh không gian đô thị ngày càng mở rộng và quy mô dân số không ngừng tăng, TP.HCM đẩy mạnh phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa cực, đưa dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao đến gần người dân, đồng thời giảm tải cho các bệnh viện khu vực trung tâm.
Tái cấu trúc không gian y tế theo hướng đa cực
Theo PGS TS BS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, trong nhiều thập niên qua, hệ thống y tế thành phố được xây dựng theo mô hình tập trung với các bệnh viện lớn, trung tâm chuyên sâu và đội ngũ chuyên gia chủ yếu đặt tại khu vực nội đô.
Mô hình này đã hoàn thành tốt vai trò lịch sử khi TP.HCM có quy mô phát triển nhỏ hơn.
Tuy nhiên, khi không gian đô thị được mở rộng, khoảng cách địa lý trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Nếu tiếp tục duy trì tư duy phát triển theo “một trung tâm”, áp lực quá tải bệnh viện, ùn tắc giao thông và chi phí xã hội sẽ ngày càng gia tăng. Chính vì vậy, TP.HCM lựa chọn phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực như một bước chuyển từ tư duy tập trung nguồn lực sang phân bố tối ưu năng lực khám chữa bệnh.
“Đa cực không có nghĩa là mỗi khu vực đều xây dựng những bệnh viện giống nhau hay chia đều bác sĩ, trang thiết bị, nguồn đầu tư cho tất cả địa phương. Mục tiêu là phân bố năng lực hợp lý để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại nơi sinh sống”, PGS TS BS Tăng Chí Thượng nhấn mạnh.
Giám đốc Sở Y tế cho biết, mỗi cực phát triển phải đủ năng lực đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh thiết yếu của người dân với đầy đủ các chuyên khoa nền tảng như cấp cứu, hồi sức, nội khoa, ngoại khoa, chấn thương chỉnh hình, sản, nhi, gây mê hồi sức, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm.
Trên nền tảng đó, từng cực sẽ được ưu tiên phát triển các chuyên khoa mũi nhọn phù hợp với lợi thế riêng như tim mạch, ung bướu, nhãn khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền hoặc phục hồi chức năng. Điểm chung giữa các cực là đều bảo đảm năng lực chăm sóc sức khỏe toàn diện, trong khi điểm khác biệt nằm ở các chuyên ngành thế mạnh để hình thành bản sắc và lợi thế riêng.
Lãnh đạo Sở Y tế cũng cho rằng, một cực phát triển không chỉ là một bệnh viện quy mô lớn mà phải là một hệ sinh thái y tế hoàn chỉnh, bao gồm mạng lưới y tế cơ sở, bệnh viện khu vực, bệnh viện chuyên sâu, hệ thống cấp cứu ngoại viện và hạ tầng số.
Các thành phần này được kết nối thành một chuỗi chăm sóc liên tục, giúp người dân được quản lý sức khỏe từ cộng đồng, cấp cứu kịp thời, điều trị đúng tuyến và theo dõi lâu dài sau điều trị.
PGS TS BS Tăng Chí Thượng nhấn mạnh, quy hoạch mỗi cực y tế không chỉ dựa trên quy mô dân số hay số lượng giường bệnh mà còn phải gắn với quy hoạch giao thông, phát triển đô thị, phân bố dân cư, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và các hành lang kinh tế để đáp ứng nhu cầu hiện tại cũng như sự phát triển của thành phố trong tương lai.
Kết nối các cực thành mạng lưới y tế thống nhất
Trọng tâm của chiến lược đa cực không phải xây dựng thêm thật nhiều bệnh viện mới mà là hình thành các cực y tế đủ mạnh tại những cửa ngõ và các vùng phát triển của TP.HCM, qua đó đưa năng lực chuyên môn đến gần người dân hơn.
“Trong tư duy truyền thống, người bệnh phải tìm đến nơi có chuyên gia. Trong tư duy đa cực, hệ thống y tế chủ động đưa năng lực chuyên môn đến gần nơi người dân sinh sống”, PGS TS BS Tăng Chí Thượng nói.
Thực tế, nhiều bệnh viện cửa ngõ như: Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức, Củ Chi, Hóc Môn cùng các bệnh viện khu vực Bình Dương, Bà Rịa và Vũng Tàu đang từng bước được nâng cao năng lực nhờ sự hỗ trợ của các bệnh viện chuyên sâu đầu ngành thông qua chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, đào tạo liên tục và luân phiên bác sĩ.
Khi năng lực chuyên môn được tăng cường, các cơ sở này sẽ trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe của từng vùng, giảm chuyển tuyến không cần thiết và để các bệnh viện tuyến cuối tập trung điều trị những ca bệnh phức tạp.
Bên cạnh hệ thống bệnh viện, mạng lưới trạm y tế, đội chăm sóc sức khỏe liên tục và y tế cộng đồng tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong quản lý sức khỏe theo vòng đời, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sau điều trị.
Theo Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, mô hình đa cực chỉ phát huy hiệu quả khi các cực phát triển được kết nối thành một mạng lưới thống nhất.
Trong đó, các bệnh viện tuyến cuối đóng vai trò hạt nhân chuyên môn, thực hiện chuyển giao kỹ thuật, nghiên cứu, đào tạo, hội chẩn từ xa, hỗ trợ quản trị chất lượng và luân phiên chuyên gia; còn các bệnh viện cửa ngõ, bệnh viện khu vực là những mắt xích trực tiếp cung cấp dịch vụ chất lượng cao cho người dân.
Song song với đó, thành phố sẽ đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu y tế thống nhất thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, hệ thống điều phối khám chữa bệnh, hội chẩn từ xa và kho dữ liệu dùng chung.
Nhờ vậy, người bệnh có thể được theo dõi liên tục tại mọi tuyến điều trị, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, hạn chế xét nghiệm trùng lặp và nâng cao chất lượng điều trị.
Theo định hướng của ngành y tế, nhiều bệnh viện tuyến cuối sẽ phát triển theo mô hình “một bệnh viện – nhiều cơ sở”, từng bước mở rộng hoạt động đến các cực phát triển mới của thành phố. Sau khi cơ sở 2 của Bệnh viện Nhân dân Gia Định đi vào hoạt động, bệnh viện tiếp tục định hướng phát triển cơ sở 3 tại khu vực Phú Mỹ.
Cùng với đó, Bệnh viện Đa khoa Bình Dương mở rộng cơ sở tại Bắc Tân Uyên; nhiều bệnh viện chuyên khoa như: Tâm thần, Phạm Ngọc Thạch, Y học cổ truyền, Phục hồi chức năng, Mắt, Răng Hàm Mặt, Tai Mũi Họng và Da Liễu cũng được định hướng phát triển thêm cơ sở tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Đây sẽ trở thành xu hướng phát triển của các bệnh viện tuyến cuối trong giai đoạn tới, góp phần đưa các dịch vụ kỹ thuật cao đến gần người dân hơn thay vì tập trung ở khu vực trung tâm.
Về lâu dài, nhiều cơ sở mới có thể trở thành trung tâm hoạt động chính của các bệnh viện, trong khi các cơ sở lịch sử sẽ tập trung vào khám chuyên khoa, điều trị ban ngày, đào tạo và nghiên cứu.
Ông khẳng định, chiến lược đa cực không chỉ là định hướng phát triển của ngành y tế mà còn là một phần trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại của TP.HCM.
Cùng với mô hình đa tầng và đa trung tâm, định hướng này sẽ góp phần xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả, thích ứng với sự phát triển của siêu đô thị và từng bước vươn tầm khu vực.