Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Thương mại điện tử ngày càng trở thành kênh kinh doanh quan trọng, tuy nhiên kéo theo nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật.
Kinh doanh trực tuyến phát triển nhanh
Tại Thanh Hóa, từ đầu năm đến nay, lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý 35 vụ với 62 đối tượng liên quan đến hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử.
Cùng với sự phát triển của công nghệ số, hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ qua website, ứng dụng, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội ngày càng phổ biến. Chỉ với một tài khoản bán hàng, người kinh doanh có thể quảng cáo sản phẩm, tiếp nhận đơn hàng, thanh toán và tổ chức giao nhận mà không nhất thiết phải có cửa hàng truyền thống.
Tại Thanh Hóa, các nền tảng số ngày càng được sử dụng để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP, nông sản, thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương và hàng hóa do doanh nghiệp trong tỉnh sản xuất, góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy sản xuất và nâng cao thu nhập.
Tuy nhiên, bên cạnh những tổ chức, cá nhân chấp hành tốt quy định, vẫn có trường hợp lợi dụng môi trường số để vi phạm pháp luật. Một số người chưa thực hiện đầy đủ quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc hàng hóa; không kê khai đầy đủ doanh thu, sử dụng tài khoản thanh toán của người khác hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai thực tế.
Đặc thù giao dịch trực tuyến diễn ra nhanh, phạm vi rộng, người mua và người bán không nhất thiết gặp mặt trực tiếp, trong khi các đối tượng có thể sử dụng nhiều tài khoản, phương thức thanh toán và hình thức giao nhận khác nhau, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý.
Thời gian qua, Công an Thanh Hóa đã đấu tranh, xử lý nhiều vụ sản xuất, buôn bán mỹ phẩm giả, nước hoa giả các thương hiệu nổi tiếng qua nền tảng trực tuyến; đồng thời triệt xóa đường dây lừa đảo xuyên quốc gia có liên quan đến sàn thương mại điện tử Merry Trade.
Từ đầu năm đến nay, lực lượng Công an tỉnh đã phát hiện, xử lý 35 vụ với 62 đối tượng liên quan đến hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử. Thực tế này cho thấy công tác quản lý, phòng ngừa và đấu tranh với các hành vi lợi dụng thương mại điện tử để vi phạm pháp luật cần tiếp tục được tăng cường.
Người bán phải chịu trách nhiệm
Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, trong đó có người bán trên sàn thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử.
Theo Điều 21, người bán phải cung cấp thông tin để chủ quản nền tảng xác thực danh tính; cung cấp thông tin về tên, địa điểm kinh doanh, trụ sở hoặc nơi cư trú theo từng loại hình; đồng thời công khai thông tin về dịch vụ, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các nội dung bắt buộc theo quy định.
Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến, người bán phải chỉ sử dụng tài khoản thanh toán của mình trên nền tảng. Nếu kinh doanh ngành, nghề có điều kiện, phải cung cấp giấy tờ chứng minh đáp ứng đủ điều kiện trước khi bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ.
Trường hợp phát hiện hàng hóa có khuyết tật, người bán phải thông báo cho chủ quản nền tảng để công khai thông tin, đồng thời thực hiện thu hồi, xử lý và bồi thường thiệt hại theo quy định.
Những quy định này nhằm tăng tính minh bạch, khả năng xác thực, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm của người bán, hạn chế việc lợi dụng môi trường số để kinh doanh hàng hóa vi phạm pháp luật.
Vi phạm sẽ bị xử lý
Theo Điều 39 Luật Thương mại điện tử, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt hành chính; bị chặn truy cập, tạm ngừng chức năng giao dịch; gỡ bỏ nội dung, tạm ngừng hoặc chấm dứt tài khoản vi phạm; buộc khắc phục hậu quả, khôi phục quyền lợi của các bên liên quan hoặc bồi thường nếu gây thiệt hại. Trường hợp có dấu hiệu tội phạm sẽ bị xem xét xử lý hình sự.
Không chỉ đối mặt với chế tài pháp lý, người kinh doanh vi phạm còn có nguy cơ mất uy tín, thương hiệu, khách hàng và thiệt hại về kinh tế. Việc kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật hay che giấu doanh thu còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động kinh doanh.
Công an tỉnh Thanh Hóa đề nghị doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân bán hàng trực tuyến thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế; sử dụng đúng thông tin định danh và tài khoản thanh toán của mình, không mượn, thuê hoặc cho người khác mượn tài khoản để che giấu doanh thu, dòng tiền.
Người kinh doanh cần lập, sử dụng, lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, dữ liệu đơn hàng, thanh toán, vận chuyển và hồ sơ chứng minh nguồn gốc hàng hóa; chỉ kinh doanh hàng hóa có nguồn gốc hợp pháp, bảo đảm chất lượng, không mua bán hoặc tiếp tay tiêu thụ hàng giả, hàng nhập lậu, hàng cấm và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Thông tin về sản phẩm, giá bán, phí vận chuyển, điều kiện giao dịch, đổi trả, bảo hành và hậu mãi phải được cung cấp trung thực, đầy đủ. Doanh thu thực tế cần thường xuyên đối chiếu với dữ liệu trên sàn, mạng xã hội, đơn vị vận chuyển và tài khoản thanh toán để bảo đảm thực hiện đúng nghĩa vụ.
Người dân khi mua hàng trực tuyến cũng cần kiểm tra thông tin người bán, nguồn gốc sản phẩm và điều kiện giao dịch. Khi phát hiện tài khoản, gian hàng hoặc đường dây có dấu hiệu lừa đảo, kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu, cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan Công an.
Thương mại điện tử là cơ hội lớn để mở rộng thị trường và phát triển kinh tế, nhưng không phải là “vùng trống pháp luật”. Mọi hoạt động kinh doanh, giao dịch và dòng tiền trên môi trường số đều có thể được kiểm tra, xác minh khi có dấu hiệu vi phạm.
Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người kinh doanh, tăng trách nhiệm của các nền tảng và đẩy mạnh phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng với doanh nghiệp công nghệ sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy thương mại điện tử phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững.