Dứa chín vàng đồi, nỗi lo “chín đỏ”

Những năm gần đây, nhiều hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã giảm nghèo, tiến tới có “của ăn của để” nhờ vào cây dứa. Tuy nhiên, năm nay giá dứa giảm sâu cùng ảnh hưởng của thời tiết bất lợi đã khiến nhiều gia đình thua lỗ nặng. Đáng nói điệp khúc “được mùa mất giá” vẫn là câu chuyện không riêng gì cây dứa mà luên quan đến các loại sản phẩm nông nghiệp. 

Dứa đỏ đồi… dân đỏ mắt

Thực trạng dứa được mùa nhưng lại rớt giá nặng nề đang diễn ra tại nhiều vùng sản xuất trên toàn tỉnh. Hàng nghìn hộ trồng dứa thua lỗ nặng, sau hơn 1 năm đầu tư, chăm sóc vất vả, tốn kém. 

Nhiều cánh đồng dứa trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá đã đến kỳ thu hoạch

Có mặt tại vùng trồng dứa xã Xuân Tín (huyện Thọ Xuân cũ), phóng viên ghi nhận nhiều cánh đồng dứa chín vàng nhưng không khí thu hoạch khá trầm lắng. Gặp chị Lê Thị Trang (31 tuổi, trú tại thôn 15, xã Xuân Tín) đứng bên đồi dứa của gia đình với vẻ mặt đầy lo lắng. Theo chị Trang, mỗi hecta dứa gia đình đầu tư lên tới vài trăm triệu đồng từ giống, phân bón đến công chăm sóc. Thế nhưng dù đang vào chính vụ, số tiền thu về từ việc bán dứa chỉ đạt vài chục triệu đồng.

“Năm nay thời tiết khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài khiến cho dứa bị nám, chín nhanh dưới nắng nóng, gia đình tôi phải mua lưới che chắn. Công việc vừa tốn kém vừa rất vất vả nhưng cũng chỉ ‘cứu dứa’ được một thời gian ngắn.”

Chị Lê Thị Trang (31 tuổi, trú tại thôn 15, xã Xuân Tín) bần thần nhìn đồi dứa của gia đình đang thời ký chín rộ nhưng không có người mua

Không riêng gia đình chị Nga, tại các thôn 6, 7, 3 của xã Xuân Tín, nhiều hộ dân cho biết giá dứa năm nay xuống mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Dứa loại đẹp chỉ được thương lái thu mua với giá khoảng 3.000 – 4.000 đồng/kg, trong khi những quả nhỏ hoặc bị nám nhẹ gần như không có người mua.

Trao đổi với phóng viên, bà Lê Thị Phương, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Xuân Tín cho biết: Toàn xã hiện có hơn 300 ha trồng dứa. Địa phương đã tổ chức tập huấn, tuyên truyền để người dân điều chỉnh diện tích trồng dứa, đặc biệt ở những vùng trũng thấp, khó thu hoạch, dễ phát sinh sâu bệnh. Các diện tích này được khuyến khích chuyển đổi sang trồng các loại cây họ đậu hoặc cây trồng phù hợp hơn.

Người dân trao đổi với phóng viên trên đồi dứa

Tương tự, tại xã Quý Lộc, ông Lê Văn Toan, trú tại thôn Cao Khánh cho biết: Trước kia, nông dân trong thôn thuê đất của nông trường Thống Nhất để trồng mía nguyên liệu. Nhưng những năm gần đây, do giá mía xuống thấp cùng diện tích vùng nguyên liệu của nhà máy đường bị thu hẹp, các hộ dân đã chuyển đổi diện tích trồng mía sang trồng dứa. Vụ dứa năm 2026 do giá thấp, không tìm được người mua nên một phần diện tích phải để kéo dài thời gian thu hoạch.

“Năm nay giá rẻ như cho, 1 kg dứa tính ra chỉ bằng một cốc trà đá vỉa hè, mà còn chẳng có ai mua. Thế nên, hiện nhiều cánh đồng rứa bạt ngàn chín đỏ ở đây vẫn đang còn nằm ngổn ngang, chín nẫu mà chưa được thu hoạch. Việc chăm sóc cho cây dứa vất vả, kì công, tốn kém; giờ đến kì thu hoạch lại vứt bỏ thành quả ngoài đồng thế này thật là xót xa”. – ông Toan ngậm ngùi.

Theo ghi nhận thực tế, nhiều đồi dứa ở khắp nơi trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá xuất hiện tình trạng quả chuyển màu bất thường, vỏ bị cháy sạm và đang hư hỏng dần. Mặc dù người dân đã chủ động mua lưới che nắng nhưng không thể ngăn chặn tác động của thời tiết khắc nghiệt. Trong khi người nông dân gặp khó khăn rất lớn trong việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm, khiến hàng nghìn hộ dân điêu đứng lâm vào tình cảnh ‘bỏ thì thương, vương thì tội’, ‘dứa đỏ đồng còn dân đỏ mắt’.

Người dân phải lấy lưới che chắn để “cứu dứa” trước thời tiết nắng nóng gay gắt

Cần giải pháp căn cơ 

Theo tìm hiểu của phóng viên, cây dứa niên vụ 2025-2026 trên địa bàn tỉnh có tổng diện tích 5.500 ha, trong đó diện tích thu hoạch 4.300 ha (tăng 800 ha so với cùng kỳ); năng suất bình quân ước đạt 45-50 tấn/ha, sản lượng ước đạt 200.000-210.000 tấn (tăng 35.000 tấn so với cùng kỳ); Phân bổ chủ yếu tại các huyện cũ như: Thị xã Bỉm Sơn 728 ha (tại Phường Bỉm Sơn, Phường Quang Trung mới); Hà Trung 755 ha (xã Hà Long mới); Ngọc Lặc 1.400 ha (xã Thạch Lập, Minh Sơn, Ngọc Liên, Kiên Thọ, Nguyệt Án mới), Thọ Xuân 176 ha (xã Xuân Tín, Sao Vàng mới)… Một số đơn vị có diện tích tăng đột biến tại vùng Thạch Thành, Ngọc Lặc. 

Những người đi hái dứa thuê cho biết công việc, thu nhập của họ trong vụ dứa này cũng bấp bênh hơn

Lý giải nguyên nhân khiến giá dứa giảm sâu, ông Trịnh Văn Chất, Trưởng phòng Trồng trọt thuộc Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông Nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, cho biết: Hiện nay, việc tiêu thụ dứa trên địa bàn tỉnh chủ yếu phụ thuộc vào thương lái tự do, chưa hình thành được các chuỗi liên kết tiêu thụ ổn định hoặc hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp. Mặc dù trên địa bàn tỉnh đã thu hút một số doanh nghiệp đầu tư các dự án nhà máy chế biến trái cây, tuy nhiên các dự án chưa hoàn thành và chưa đi vào hoạt động. Bên cạnh đó, diện tích trồng dứa tăng nhanh trong thời gian qua làm sản lượng tăng mạnh, vượt nhu cầu tiêu thụ của thị trường, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu và giá dứa giảm sâu.

Theo ông Chất, về lâu dài Thanh Hóa sẽ phát triển cây dứa theo định hướng của Đề án phát triển cây ăn quả tập trung của tỉnh với diện tích thu hoạch khoảng 3.500 ha/năm, sản lượng khoảng 110.250 tấn. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp khuyến cáo người dân thực hiện tốt quy trình thâm canh, bố trí thời vụ hợp lý để rải vụ thu hoạch, tránh tình trạng thu hoạch tập trung dẫn tới cung vượt cầu. 

Câu chuyện dứa Thanh Hóa một lần nữa cho thấy bài toán nan giải của nông nghiệp Việt Nam: sản xuất vẫn đang đi trước thị trường. Khi đầu ra chưa được đảm bảo bằng các chuỗi liên kết bền vững, người nông dân vẫn là đối tượng chịu nhiều rủi ro nhất trước những biến động của thị trường và thời tiết.