Phú Thọ mở rộng không gian, gia tăng dư địa thu hút đầu tư

Từ phép cộng địa giới đến kiến tạo không gian phát triển

Trong nhiều năm, Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình phát triển với những lợi thế riêng. Vĩnh Phúc nổi bật về công nghiệp chế biến, chế tạo và hệ thống khu công nghiệp phát triển sớm; Phú Thọ giữ vai trò trung tâm vùng với mạng lưới giao thông kết nối; trong khi Hòa Bình có thế mạnh về du lịch sinh thái, kinh tế nông nghiệp và quỹ đất phát triển.

Tuy nhiên, việc phát triển trong những không gian hành chính riêng biệt khiến các lợi thế chưa tạo được sự liên kết đủ mạnh. Sau hợp nhất, cách tiếp cận đang từng bước chuyển từ quản lý theo địa giới hành chính sang kiến tạo một không gian phát triển thống nhất.

Hạ tầng và chất lượng dịch vụ là những yếu tố quyết định để mở rộng cơ hội đầu tư vào địa bàn tỉnh.

Trên nền tảng đó, Phú Thọ rà soát các định hướng phát triển, tổ chức lại không gian công nghiệp, đô thị, logistics và dịch vụ theo các hành lang kinh tế, tuyến giao thông chiến lược và lợi thế của từng khu vực.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Phú Thọ Nguyễn Xuân Quang, đây là bước chuyển quan trọng. Khi các nguồn lực được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, những lợi thế vốn phân tán trước đây có điều kiện bổ trợ cho nhau, tạo thành chuỗi liên kết từ sản xuất, logistics đến dịch vụ và đô thị.

Không gian mới cũng giúp tỉnh chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực đầu tư. Năm 2026, tổng số vốn tỉnh đã phân bổ đạt 14,7 nghìn tỉ đồng, bằng 74% tổng vốn đầu tư công kế hoạch năm được Thủ tướng Chính phủ giao. Trong 6 tháng đầu năm, tỉnh giải ngân hơn 7.020 tỉ đồng, đạt 35,3% kế hoạch.

Không gian phát triển mở rộng đang tạo động lực tái cấu trúc chuỗi cung ứng, logistics và dịch vụ, tăng sức hút đầu tư cho Phú Thọ.

Đáng chú ý, các dự án hạ tầng trọng điểm đang được nhìn nhận ở quy mô liên kết toàn tỉnh, đồng thời mở rộng kết nối với Hà Nội, vùng đồng bằng sông Hồng và các tỉnh Tây Bắc. Đây cũng là yếu tố quan trọng đối với các nhà đầu tư khi lựa chọn địa điểm phát triển lâu dài.

Cùng với hạ tầng, không gian công nghiệp tiếp tục được mở rộng. Tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư thêm 3 khu công nghiệp gồm Trung Hà II, Đoan Hùng và Phù Ninh; khởi công 2 khu công nghiệp Phúc Yên và Đoan Hùng; thành lập 3 cụm công nghiệp Đầm Đuống, Yên Sơn và Sơn Lôi. Đến nay, toàn tỉnh có 31 khu công nghiệp và 67 cụm công nghiệp.

Theo ông Hoàng Long Biên, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh, vấn đề không chỉ nằm ở số lượng khu, cụm công nghiệp mà quan trọng hơn là cách tổ chức không gian. Các khu công nghiệp được quy hoạch đồng bộ với hệ thống giao thông, đô thị và logistics, tạo thành chuỗi liên kết sản xuất thay vì phát triển riêng lẻ.

Khi hạ tầng và logistics được đầu tư đồng bộ, Phú Thọ sẽ hình thành hệ sinh thái thương mại – logistics, trở thành điểm trung chuyển, phân phối và hỗ trợ chuỗi cung ứng của toàn vùng.

Với quỹ đất công nghiệp, mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt và khả năng kết nối với Hà Nội, sân bay Nội Bài, cảng Hải Phòng cùng các tỉnh Tây Bắc, Phú Thọ có điều kiện phát triển đồng thời công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là xây dựng Chương trình phát triển đô thị Phú Thọ giai đoạn 2026-2030. Chương trình hướng tới hình thành mạng lưới đô thị trên quy mô toàn tỉnh, xác định các vùng động lực, dự án ưu tiên và cơ chế huy động nguồn lực.

Theo định hướng, hệ thống đô thị được phát triển theo mô hình đa trung tâm. Việt Trì tiếp tục giữ vai trò trung tâm cấp vùng; hành lang ven sông Hồng và sông Lô trở thành không gian phát triển trọng điểm; khu vực Thanh Thủy – Hòa Bình – Lương Sơn được định hướng phát triển đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng, khai thác lợi thế suối khoáng và hồ Hòa Bình.

Việc hợp nhất Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện kết nối các cực tăng trưởng, quy hoạch hạ tầng và tối ưu nguồn lực.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 40%, phát triển 14 đô thị theo quy hoạch điều chỉnh và tiếp tục hoàn thiện 25 đô thị chuyển tiếp. Các mục tiêu về nước sạch, xử lý chất thải, hạ tầng môi trường và hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu, cụm công nghiệp cũng được đặt ra.

Đây không chỉ là yêu cầu về phát triển đô thị mà còn là điều kiện để tỉnh nâng cao chất lượng sống, tạo môi trường thuận lợi cho các dự án quy mô lớn, có yêu cầu cao về hạ tầng và môi trường.

Hình thành thị trường thống nhất, đón dòng vốn mới

Sau hợp nhất, các rào cản hành chính từng bước được xóa bỏ, tạo điều kiện để hàng hóa, lao động, vốn, logistics và dịch vụ lưu chuyển trong cùng một không gian kinh tế. Với doanh nghiệp, đây là cơ hội mở rộng thị trường, tìm kiếm nhà cung cấp và khách hàng ngay trong tỉnh, qua đó giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao hàng.

Ông Kim Yong Hoon, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Partron Vina, cho biết doanh nghiệp đang chủ động tìm kiếm thêm nhà cung cấp trong tỉnh để giảm chi phí vận chuyển và thuận lợi hơn trong xử lý đơn hàng.

Theo Tiến sĩ Lê Văn Hùng, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, giá trị lớn nhất của hợp nhất không nằm ở phép cộng cơ học giữa ba nền kinh tế mà ở khả năng hình thành một không gian kinh tế thống nhất. Khi doanh nghiệp có thể kết nối nhà cung cấp, khách hàng, logistics, tài chính và lao động trong cùng địa bàn, chi phí giảm, hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn và giá trị gia tăng được giữ lại nhiều hơn.

Thực tế, dòng chảy hàng hóa và logistics đang có những chuyển động rõ hơn khi các trung tâm logistics, cảng cạn ICD và mạng lưới giao thông liên vùng từng bước hoàn thiện.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Duy Hiển, cho biết đơn hàng từ các doanh nghiệp trong tỉnh tăng lên, nhất là trong lĩnh vực điện tử, chế biến nông sản và công nghiệp phụ trợ.

Trong khi đó, ông Ngô Văn Thái, Giám đốc Công ty TNHH Thủy Nguyên, nhận định việc doanh nghiệp sản xuất, vận tải và xuất khẩu hoạt động trong cùng một không gian kinh tế có thể giúp giảm đáng kể chi phí logistics, qua đó nâng cao sức cạnh tranh.

Không chỉ hàng hóa và logistics, thị trường lao động cũng được mở rộng. Ông Funahashi Takashi, Giám đốc Công ty TNHH Kanefusa Manufacturing Việt Nam, cho biết doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận nguồn lao động kỹ thuật từ nhiều địa phương trong tỉnh thay vì chủ yếu tìm kiếm từ Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Cùng với đó, nhu cầu kết nối giữa các doanh nghiệp gia tăng cũng mở ra cơ hội cho dòng vốn và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Ông Nguyễn Văn Trường, Giám đốc Vietinbank Chi nhánh Bình Xuyên, cho rằng sự liên kết ngày càng chặt chẽ giữa doanh nghiệp trong tỉnh sẽ tạo thêm dư địa phát triển các dịch vụ tài chính và hỗ trợ sản xuất.

Những chuyển động này đang góp phần hình thành một thị trường thống nhất, mở rộng không gian thương mại, logistics và dịch vụ, qua đó tăng sức hấp dẫn của Phú Thọ đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, không gian lớn hơn không đồng nghĩa năng lực cạnh tranh tự động tăng lên. Để biến lợi thế về quy mô thành sức hút đầu tư bền vững, Phú Thọ cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về logistics, nhân lực, công nghệ và năng lực doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình, tỉnh cần ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, có giá trị gia tăng cao và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Định hướng của Phú Thọ là không chỉ trở thành nơi đặt nhà máy mà từng bước hình thành đầu mối sản xuất, logistics và kết nối của vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Muốn vậy, việc hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp, phát triển logistics, nâng cao chất lượng nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng là những nhiệm vụ then chốt.

Những lợi thế này đang được hỗ trợ bởi sự cải thiện của môi trường đầu tư. Theo Báo cáo PCI, Phú Thọ nằm trong tốp 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế xuất sắc nhất cả nước năm 2025; đứng thứ 5 về chỉ số Chính quyền kiến tạo và nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu về Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và Chi phí không chính thức.

6 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng khoảng 10,18%, đứng đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc; thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 34,6 nghìn tỷ đồng, bằng gần 60% dự toán năm.

Tỉnh cũng đẩy mạnh xúc tiến đầu tư với danh mục 175 dự án ưu tiên thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030. Các cơ chế đối thoại với doanh nghiệp được duy trì, cùng các tổ công tác tháo gỡ vướng mắc, mô hình “Cà phê doanh nhân” và cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính.

Theo ông Hoàng Long Biên, định hướng xuyên suốt trong giai đoạn mới là Phú Thọ không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà lựa chọn những dự án có công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, sử dụng tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường và có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Cùng với hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, cải cách thủ tục hành chính và chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tỉnh hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.

Kết quả bước đầu cho thấy hướng đi này đang tạo chuyển biến rõ nét. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, Phú Thọ thu hút gần 1,8 tỉ USD vốn FDI, gấp gần 5 lần cùng kỳ năm trước và vượt mục tiêu cả năm. Riêng tại các khu công nghiệp, tỉnh cấp mới 11 dự án FDI, đồng thời điều chỉnh tăng vốn cho 37 lượt dự án với tổng vốn đăng ký gần 1,3 tỉ USD.

Đáng chú ý, dòng vốn không chỉ đến từ các nhà đầu tư mới mà còn từ việc mở rộng sản xuất của những tập đoàn lớn.

Tại Khu công nghiệp Phú Hà, Công ty TNHH BYD Việt Nam tiếp tục mở rộng sản xuất linh kiện điện tử, nâng tổng vốn đầu tư lên gần 890 triệu USD. Dự án được kỳ vọng góp phần hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp phụ trợ trong lĩnh vực điện tử, thúc đẩy tỷ lệ nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng.

Theo ông Leo Su, Tổng Giám đốc BYD khu vực Việt Nam, Phú Thọ có nhiều lợi thế về vị trí địa lý và hệ thống giao thông đường sắt, đường bộ, đường sông, tạo ưu thế về logistics. Cùng với sự hỗ trợ của tỉnh và các ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam, doanh nghiệp đã triển khai sản xuất, cung ứng các sản phẩm công nghệ thông minh cho thị trường toàn cầu.

Một tín hiệu đáng chú ý khác là Tập đoàn Meiko của Nhật Bản quyết định đầu tư khoảng 500 triệu USD tại Khu công nghiệp Yên Quang, chuyên sản xuất, chế tạo, gia công, lắp ráp linh kiện điện tử, quang điện tử và vi mạch điện tử.

Việc Meiko lựa chọn Yên Quang không chỉ bổ sung một dự án công nghệ cao mà còn cho thấy sức hút của không gian phát triển mới, khi khu vực phía Tây của tỉnh từng bước tham gia sâu hơn vào bản đồ công nghiệp công nghệ cao.

Hiện toàn tỉnh có khoảng 747 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký trên 15 tỉ USD, đến từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ. Cùng với hai cực sản xuất lớn về cơ khí chế tạo ô tô, xe máy và điện tử – linh kiện, Phú Thọ đang từng bước hình thành nền công nghiệp có quy mô và chiều sâu lớn hơn.

Dẫu vậy, để duy trì đà thu hút đầu tư, tỉnh vẫn cần tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và đầu tư hệ thống logistics nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Không gian phát triển mới chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành những dự án cụ thể, dây chuyền sản xuất hiện đại và các chuỗi liên kết kinh tế bền vững. Với những nền tảng đang được hình thành cùng định hướng thu hút FDI thế hệ mới, Phú Thọ đang có thêm cơ sở để không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn nâng cao vị thế trên bản đồ đầu tư của cả nước, hướng tới trở thành một cực tăng trưởng năng động của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.