Đề nghị hủy xếp hạng di tích danh thắng quốc gia thác Gougah

Ngày 23/6, Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng có tờ trình số 198/TTr-SVHTTDL, về việc xem xét hồ sơ khoa học đề nghị hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia thác Gougah, xã Đức Trọng.

Lý do hủy bỏ, do thực trạng xuống cấp của di tích.

Danh lam thắng cảnh cấp quốc gia thác Gougah được Bộ trưởng Văn hóa Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) công nhận tại Quyết định số 06/2000-QĐ/BVHTT ngày 13/4/2000.

Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng cho biết, hiện di tích danh lam thắng cảnh thác Gougah không còn đáp ứng các tiêu chí về cảnh quan thiên nhiên, khu vực thiên nhiên theo quy định hiện hành và không giữ được yếu tố gốc cấu thành di tích;

Cảnh quan di tích hiện tại đã có nhiều thay đổi so với thời điểm được công nhận (thời điểm được công nhận: thác Gougah có cảnh đẹp hoang sơ, hùng vĩ, mặt thác rộng khoảng trên 50m, độ cao trên 30m, dòng chảy của thác phân chia thành 2 nhánh theo chiều dọc với 2 màu khác nhau…).

Yếu tố gốc của dòng thác Gougah, theo mô tả, là một dòng thác hùng vĩ với khối nước khổng lồ đổ từ trên cao xuống tạo màu sắc rực rỡ, nước trắng xóa, thác đổ âm vang núi rừng.

Tại thời điểm được công nhận, thác Gougah là một thắng cảnh thiên nhiên thơ mộng, ít bị tác động của con người, mang lại nhiều giá trị về kinh tế – xã hội cho địa phương;

Thắng cảnh có sự đa dạng về địa chất, địa hình, địa mạo: Bao quanh là các ngọn đồi thoai thoải, thảm thực vật đa dạng, khu vực dưới chân thác là các khối đá lớn nhỏ nằm xen kẽ, bờ thác là một vách đá thẳng đứng, cảnh vật hoang sơ, là địa điểm tham quan, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí lý tưởng để phát triển du lịch.

Thác Gougah từng là một thắng cảnh hùng vĩ.

Tuy nhiên đến năm 2018, từ khi ngăn đập, chặn dòng Đa Nhim để xây dựng hồ chứa Nhà máy thủy điện Đại Ninh, quá trình thực hiện tích nước và đi vào hoạt động, chế độ thủy văn tại khu vực thác bị ảnh hưởng nặng, đã làm ngập 2/3 thác nước, có những thời điểm không còn nhận ra được dòng chảy của ngọn thác.

Về mùa khô lưu lượng nước không đảm bảo để tạo thành dòng chảy từ đỉnh thác xuống hạ lưu khu vực hồ, phía dưới chân thác bèo tây và cỏ dại bao phủ, làm biến đổi hoàn toàn cảnh quan của di tích.  

Đập chính Đa Nhim đã làm ảnh hưởng lớn đến dòng chảy và lưu lượng nước, cảnh quan sinh thái đối với thác Gougah.  

Hiện nay, toàn bộ khu vực phía dưới thác đã bị ngập trong nước, diện tích liên tục bị thu hẹp bởi tình trạng bồi lắng, các loại cây cỏ dại phủ kín khu vực.

Bên cạnh đó, nguồn nước ở đây đang có hiện tượng bị ô nhiễm, do các hộ dân sinh sống phía thượng nguồn sản xuất nông nghiệp xả rác thải trực tiếp xuống nguồn nước.

Bên cạnh đó, do lưu lượng nước phụ thuộc vào phương án xả lũ của dòng Đa Nhim và mực nước của đập thủy điện Đại Ninh, nên nhiều năm nay nguồn nước sông bị cạn kiệt.

Thực tế trên đã khiến thác Gougah không giữ được yếu tố gốc cấu thành di tích, thắng cảnh đã có nhiều thay đổi so với thời điểm được công nhận, do đó không còn là địa điểm thu hút khách du lịch lịch đến tham quan thưởng lãm.

Liên quan đến chủ trương này, ngày 12/5, UBND xã Đức Trọng có Tờ trình số 215/TTr-UBND, đề nghị hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích thác Gougah.

Căn cứ các văn bản pháp lý có liên quan và hiện trạng thực tế của danh lam thắng cảnh cấp quốc gia thác Gougah, đồng thời đối chiếu với các tiêu chí được quy định tại Điều 24, Luật Di sản văn hóa năm 2024, Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng kết luận, thác Gougah tại thời điểm hiện tại không đáp ứng các tiêu chí theo quy định về cảnh quan thiên nhiên, khu vực thiên nhiên (khó có khả năng phục hồi, tôn tạo và phát huy tốt giá trị của di tích, phục vụ phát triển kinh tế xã hội tại địa phương);

Đồng thời, qua ý kiến của Tổ thẩm định và ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định hồ sơ khoa học, Sở VHTTDL Lâm Đồng đề xuất thống nhất đề nghị UBND tỉnh trình Bộ VHTTDL hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia thác Gougah.