Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Để nâng cao quy mô thị trường thủy sản nội địa, cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và hệ thống phân phối cho rằng cần đồng bộ các giải pháp.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 11,3 tỷ USD, sản phẩm có mặt tại trên 170 quốc gia, tổng sản lượng thủy sản cả nước đạt gần 10 triệu tấn. Trong khi đó, quy mô thị trường thủy sản nội địa mới đạt khoảng 1 tỷ USD/năm.
Trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động, chính sách thuế quan và hàng rào kỹ thuật tại một số thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe, phát triển vững chắc thị trường nội địa được xác định là hướng đi giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó rủi ro, ổn định sản xuất, giảm phụ thuộc vào một số thị trường xuất khẩu trọng điểm, đồng thời tạo cơ hội xây dựng và khẳng định thương hiệu thủy sản Việt ngay trên thị trường trong nước.
Tại Chương trình Kết nối cung – cầu thủy sản nội địa diễn ra ngày 20/8 vừa qua tại TP. Hồ Chí Minh, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, khoảng cách giữa năng lực của ngành và quy mô thị trường trong nước còn khá lớn. Thị trường thủy, hải sản nội địa hiện ước đạt khoảng 1 tỷ USD/năm, mức tiêu thụ bình quân đầu người khoảng 40 kg/năm.
Trong kênh phân phối hiện đại, thủy sản sản xuất trong nước chiếm khoảng 60-70% thị phần với các mặt hàng chủ lực như tôm, cá basa, mực, cá biển; thủy sản nhập khẩu vẫn chiếm 30-40%.
Theo ông Trần Hữu Linh, đây chính là khoảng trống cần được lấp đầy bằng chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm Việt.
Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước xác định ba yếu tố then chốt để thủy sản Việt cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa. Trước hết, sản phẩm phải cạnh tranh bằng chất lượng, an toàn thực phẩm và giá trị dinh dưỡng. Cùng với đó là yêu cầu minh bạch, truy xuất được nguồn gốc để tạo niềm tin cho người tiêu dùng; đồng thời phải gắn kết chặt chẽ chuỗi giá trị từ người nuôi, ngư dân, doanh nghiệp chế biến đến hệ thống phân phối, đưa sản phẩm tới người tiêu dùng nhanh chóng và thuận tiện.
Cục sẽ tiếp tục đồng hành với cộng đồng doanh nghiệp bằng nhiều giải pháp cụ thể. Trong đó, cơ quan quản lý sẽ xây dựng chương trình hướng vào phát triển thị trường trong nước đối với thủy hải sản chất lượng cao, đồng thời thiết lập và duy trì kênh kết nối thường xuyên giữa các đơn vị sản xuất với hệ thống phân phối.
Truy xuất nguồn gốc cũng là một trong những nội dung được ưu tiên. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẵn sàng bố trí chuyên gia hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chuỗi truy xuất nội bộ có chứng nhận. Đối với nút thắt logistics, cơ quan quản lý sẽ phối hợp với các đối tác bưu chính, logistics như Viettel Post để tìm giải pháp cải thiện hạ tầng, nhất là hệ thống kho lạnh. Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu, thực hiện báo cáo định kỳ và tăng cường ứng dụng hạ tầng số phục vụ hoạt động phân phối.
Không chỉ giải quyết các vấn đề về hạ tầng, việc định hướng và thay đổi thói quen tiêu dùng cũng được xác định là một phần quan trọng trong quá trình mở rộng thị trường. Theo ông Trần Hữu Linh, cần tăng cường các chiến dịch truyền thông chính thống nhằm cung cấp cho người dân kiến thức về phương pháp sử dụng, bảo quản thủy hải sản theo hướng chuẩn hóa, trong đó có làm lạnh sâu, lạnh nhanh.
Thị trường gần 100 triệu dân vì vậy đang mở ra không gian đáng kể để thủy sản Việt gia tăng sức tiêu thụ ngay trong nước. Để biến dư địa thành thị phần, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ từ nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đổi mới quy cách và phát triển sản phẩm chế biến sâu, tiện lợi đến giảm chi phí logistics, hoàn thiện hạ tầng kho lạnh và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận hệ thống bán lẻ.
Khi kết nối cung – cầu được duy trì thường xuyên, thông tin thị trường minh bạch hơn và hoạt động truyền thông tới người tiêu dùng được tăng cường, sản phẩm thủy sản Việt sẽ có thêm điều kiện mở rộng hiện diện trên thị trường nội địa, qua đó góp phần tạo sự cân bằng hơn giữa thị trường trong nước và xuất khẩu.