Theo Bao Cong ly – Doc bai goc
Hợp tác giữa VNPT và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tập trung phát triển mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt chuyên sâu cho giáo dục, nền tảng Gia sư AI và từng bước xây dựng đại học tích hợp AI toàn diện.
Ngày 5/9, dưới sự chứng kiến của đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đã ký thỏa thuận hợp tác phát triển trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.
Thỏa thuận nằm trong chiến lược phát triển Trung tâm Đổi mới sáng tạo về AI (AI Innovation Hub) của VNPT, hướng tới hợp lực với các viện nghiên cứu, trường đại học uy tín trong và ngoài nước để giải quyết những bài toán thực tiễn tại Việt Nam.
Trọng tâm hợp tác là nghiên cứu, làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt chuyên sâu cho giáo dục; phát triển nền tảng Gia sư AI; đồng thời từng bước xây dựng mô hình đại học tích hợp AI toàn diện – AI-Native University.
Theo phân công, VNPT AI là đơn vị chủ trì về công nghệ lõi, đảm nhiệm nghiên cứu, phát triển và đưa các năng lực AI vào môi trường giáo dục. PTIT đóng góp thế mạnh về nghiên cứu chuyên ngành, dữ liệu giáo dục, chuẩn sư phạm, phương pháp đánh giá và môi trường đào tạo để kiểm chứng, hoàn thiện công nghệ.
Giáo dục đặt ra những tiêu chuẩn đặc biệt cao đối với trí tuệ nhân tạo. Một gia sư AI không thể chỉ tạo ra câu trả lời có vẻ hợp lý mà phải bảo đảm tính chính xác về kiến thức và logic, bám sát chương trình, phù hợp với trình độ người học, đồng thời giải thích được vì sao một lời giải đúng hoặc sai.
Vì vậy, thách thức của AI trong giáo dục không đơn thuần là xây dựng mô hình có khả năng trả lời nhiều câu hỏi. Quan trọng hơn, hệ thống phải kiểm soát được nguồn kiến thức, quá trình suy luận và độ tin cậy của kết quả trước khi cung cấp cho người học.
Đây cũng là những bài toán được VNPT AI tập trung nghiên cứu trong quá trình phát triển, làm chủ các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và AI Agent. Nền tảng này được xây dựng từ kinh nghiệm phát triển, triển khai hơn 100 mô hình AI, trải rộng trên các lĩnh vực công nghệ tiếng nói, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính và dữ liệu lớn.
VNPT AI đã phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt với nhiều quy mô, phù hợp với từng yêu cầu triển khai; trong đó, mô hình lớn nhất có hàng trăm tỷ tham số. Đến nay, hệ thống đã xử lý hơn 1.800 tỷ token, phục vụ các bài toán thực tế trong tài chính – ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, khu vực công và nhiều lĩnh vực khác.
Không chỉ chú trọng quy mô mô hình, VNPT AI còn tập trung vào những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với việc đưa AI vào thực tế, gồm năng lực suy luận, chất lượng đầu ra và hiệu quả vận hành.
Một trong những yêu cầu quan trọng là giúp hệ thống không chỉ đưa ra đáp án mà còn có thể xác định quá trình suy luận sai ở bước nào. Theo đó, VNPT AI đã phát triển phương pháp cho phép LLM tự động kiểm tra chuỗi suy luận toán học, phát hiện bước xuất hiện lỗi và phân loại nguyên nhân dẫn đến sai sót.
Phương pháp này được công bố tại AI4Math 2026, trong khuôn khổ ICML 2026 – hội nghị quốc tế hàng đầu về học máy, học sâu và các phương pháp AI hiện đại – đồng thời là một trong hai mô hình đạt điểm cao nhất.
Năng lực trên đặc biệt có ý nghĩa đối với Gia sư AI. Thay vì chỉ thông báo “đáp án sai”, hệ thống có thể xác định học sinh sai ở bước nào, phân tích nguyên nhân và hướng dẫn người học sửa lỗi, tiến gần hơn tới phương pháp giảng dạy của giáo viên.
Một thách thức khác là khối lượng học liệu lớn và đa dạng. Trong một môn học có thể tồn tại hàng trăm giáo trình, tài liệu tham khảo, bài giảng và nguồn kiến thức khác nhau. Nếu chỉ tìm kiếm rồi ghép nối thông tin, hệ thống có nguy cơ bỏ sót, trùng lặp, thiếu nhất quán, thậm chí đưa ra những nội dung mâu thuẫn.
Để giải quyết bài toán này, VNPT AI phát triển phương pháp kết hợp nhiều AI Agent với đồ thị tri thức, giúp hệ thống đọc, đối chiếu và tổng hợp thông tin từ nhiều tài liệu thay vì xử lý từng nguồn riêng lẻ.
Công nghệ này giúp giảm nguy cơ bỏ sót, hạn chế thông tin trùng lặp và nhận diện những nội dung có khả năng mâu thuẫn giữa các nguồn. Phương pháp đã được công bố trên tạp chí quốc tế thuộc nhóm Q1 Neural Computing & Applications năm 2026.
Khi được tích hợp vào Gia sư AI, năng lực này cho phép hệ thống khai thác khối lượng lớn giáo trình và học liệu, đồng thời hướng tới xây dựng nền tảng tri thức thống nhất, có căn cứ và có thể kiểm chứng.
Phạm vi hợp tác giữa VNPT và PTIT không dừng lại ở nền tảng Gia sư AI. Hai bên hướng tới xây dựng AI-Native University – mô hình đại học tích hợp AI toàn diện, trong đó trí tuệ nhân tạo hỗ trợ nhiều hoạt động, từ đào tạo, nghiên cứu, khảo thí đến quản trị, điều hành và cung cấp dịch vụ cho sinh viên.
Hợp tác cũng thể hiện mô hình liên kết “3 Nhà” gồm Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp. Trong đó, định hướng của Nhà nước được kết nối với năng lực nghiên cứu, đào tạo của nhà trường và thế mạnh công nghệ, triển khai của doanh nghiệp, qua đó đưa AI vào giải quyết các bài toán thực tiễn của giáo dục và xã hội.
Nếu Gia sư AI tập trung vào một điểm chạm cụ thể trong quá trình học tập, AI-Native University đặt ra bài toán ở quy mô rộng hơn. Trong mô hình này, giảng viên có thêm công cụ thiết kế, cá nhân hóa hoạt động đào tạo; sinh viên được hỗ trợ bởi trợ lý học tập theo nhu cầu; nhà nghiên cứu có thể khai thác tri thức và dữ liệu hiệu quả hơn; còn nhà trường có thể ứng dụng AI trong quản trị, ra quyết định và cung cấp dịch vụ.
PTIT sẽ đóng vai trò là môi trường nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai thực tế, nơi các năng lực AI được kiểm chứng trực tiếp thông qua những bài toán của giáo dục đại học. Học viện đồng thời phát huy lợi thế về đội ngũ giảng viên, chuyên gia, dữ liệu học thuật, chuẩn sư phạm và hệ sinh thái đào tạo công nghệ.
Về phía VNPT, Tập đoàn sẽ phát huy năng lực công nghệ AI lõi đã được kiểm chứng trong thực tế, hạ tầng tính toán và kinh nghiệm triển khai các nền tảng số quy mô lớn để nghiên cứu, phát triển và từng bước đưa các mô hình AI vào vận hành.
VNPT AI là đầu mối công nghệ, tập trung phát triển các năng lực chủ chốt như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, AI Agent, quản trị tri thức, xử lý dữ liệu và các nền tảng AI dùng chung. Qua đó, hai bên hướng tới hình thành mô hình đại học vận hành cùng AI, góp phần thúc đẩy đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.